Dünya yeniden kuruluyor. Yaklaşık 80 yıl boyunca uluslararası düzeni belirleyen dengeler artık eskisi kadar sağlam değil. Ekonomik savaşlar, enerji krizleri, yapay zekâ rekabeti, tedarik zincirleri ve bölgesel çatışmalar bize yeni bir gerçeği gösteriyor ki; bundan sonra sadece güçlü olmak yetmeyecek, birlikte hareket ederek ortak payda da buluşabilen kazanacak.
Tam da bu noktada aklıma şu soru geliyor: Türk dünyası, tarihin yeniden yazıldığı bu dönemde sadece gelişmeleri izleyen bir coğrafya mı olacak, yoksa yeni dünyanın kurucu aktörlerinden biri mi? Ben ikinci ihtimalin mümkün olduğuna inanıyorum. Çünkü elimizde birçok ülkenin sahip olamadığı büyük avantajlar var. Ortak tarihimiz, ortak kültürümüz var ve birbirine yakın dillerimiz var. En önemlisi ise birbirini tamamlayan stratejik güçlerimiz var.
Türkiye; sanayisi, savunma teknolojileri ve jeopolitik konumuyla öne çıkıyor. Azerbaycan enerji koridorlarının merkezinde yer alıyor. Kazakistan dünyanın en büyük doğal kaynak rezervlerinden bazılarına sahip. Türkmenistan doğal gazıyla küresel enerji denkleminde kritik bir oyuncu. Özbekistan genç nüfusu ve hızla büyüyen ekonomisiyle dikkat çekiyor. Kırgızistan ise Orta Asya’nın önemli geçiş noktalarından biri.
Türk Devletleri Teşkilatı Neden Küresel Bir Güce Dönüşemiyor?
Çünkü biz hâlâ geçmişimizi ortak anlatıyor, geleceğimizi ise ayrı ayrı planlıyoruz. Oysa artık yeni dünyanın dili üretim, teknoloji, lojistik ve bilgidir. Türk Devletleri Teşkilatı’nı yalnızca siyasi bir platform olarak görmek büyük bir eksikliktir. Hedefimiz, ortak üretim yapan, ortak teknoloji geliştiren, ortak enerji politikaları oluşturan ve kriz anlarında tek refleks gösterebilen güçlü bir ekonomik blok inşa etmek olmalıdır.
Öncelikle atılması gereken ilk adım, ortak ulaştırma ağlarının tamamlanmasıdır. ‘Orta Koridor’ bir ticaret yolunun yanı sıra, Türk dünyasının ekonomik omurgasıdır. Çin’den Avrupa’ya uzanan ticaretin en güvenli ve en hızlı güzergâhı olabilecek bu koridor, limanlardan demiryollarına, gümrüklerden dijital altyapıya kadar ortak bir vizyonla desteklenmelidir.
İkinci adım ise teknoloji ittifakıdır. Artık ülkelerin zenginliği laboratuvarlarındaki bilim insanlarıdır. Yapay zekâ, yarı iletken teknolojileri, siber güvenlik, uzay çalışmaları ve savunma elektroniği gibi alanlarda kurulacak ortak araştırma merkezleri, Türk dünyasını teknoloji üreten bir yapıya dönüştürebilir.
Elektrik mühendisi olarak şunu çok net söyleyebilirim. Enerjiyi üretmek kadar onu yönetebilmek de güçtür. Türk dünyası, petrolü, doğal gazı, uranyumu, güneşi ve rüzgârı ortak bir enerji stratejisinde buluşturabilirse dünyanın enerji güvenliğinde söz sahibi olması kaçınılmazdır.
Savunma sanayisinde elde edilen başarılar da bu birlikteliğin önemli bir parçasıdır. Fakat artık ortak tatbikatlardan daha fazlasına ihtiyaç var. Ortak Ar-Ge merkezleri, ortak üretim tesisleri, ortak mühendislik ekipleri ve ortak ihracat stratejileri. İşte gerçek güç burada ortaya çıkar.
Bunların yanında üzerinde en fazla durmamız gereken diğer konu ise eğitimdir. Bir milletin geleceği, yetiştirdiği gençlerin hayal gücü kadardır. Türk devletleri arasında kurulacak ortak üniversiteler, burs programları, teknoloji enstitüleri ve öğrenci değişim ağları ile gelecek nesillerin birbirini aynı medeniyetin evlatları olarak görmesini sağlayacaktır.
Tüm bunların temelinde çok kritik bir gerçek var. Dil birliği olmadan fikir birliği olmaz. Fikir birliği olmadan da iş birliği olmaz. Türk dünyasının en büyük stratejik eksikliği, tam da bu noktada ortaya çıkmaktadır. Ortak alfabe ve ortak iletişim dili meselesi doğrudan ekonomik, teknolojik ve siyasi entegrasyonun anahtarıdır. Bugün dünya G7’yi, BRICS’i, Avrupa Birliği’ni konuşuyor. Belki de artık şu soruyu sormanın zamanı gelmiştir:
‘Neden Türk dünyası da ekonomik, teknolojik ve stratejik gücüyle küresel dengeleri etkileyen yeni bir blok olmasın?’
Elbette bunun yolu hamasetten geçmiyor. Gerçekçilikten, planlamadan, bilimden, üretimden geçiyor. Ve en önemlisi; birbirimize güvenmekten ve aynı dili konuşabilmekten geçiyor. Ben inanıyorum ki 21. yüzyıl, büyük vizyonların yüzyılı olacak. Türk dünyası ortak aklı, ortak üretimi, ortak dili ve ortak hedefleri başarabilirse dünyanın geleceğinde de belirleyici aktörlerden biri olacaktır. Türk Dünyası, daha huzurlu, daha barışçıl, daha adaletli bir Dünya için Kızılelma mefkûresini de canlandırmış olacaktır.
Çünkü tarih en büyük dönüşümleri aynı ideale inanan milletlerin birlikte attığı cesur adımlarla yazar.
