Paralel evren fikri, son yıllarda sadece bilim kurgu filmlerinin değil, bilim insanlarının da ilgisini çekiyor. Bazı fizikçilere göre her karar farklı bir evrende başka bir sonucu doğuruyor. Bu düşünce oldukça heyecan verici. Fakat yeni sayılmaz.
Yüzyıllar önce yaşamış büyük sufi düşünür İbn Arabi, buna benzer bir bakış açısı geliştirmişti. Ancak onun yaklaşımı bilimsel değil, bilinç temelliydi.
ibn arabi, paralel evren, levh-i mahfuz
Evrene İçeriden Bakmak
İbn Arabi, evrenin sadece dışsal bir yapı olmadığını savunur. Ona göre varlık, Allah’ın isimlerinin farklı yansımalarıyla şekillenir. Bu yaklaşım, modern anlamdaki paralel evren fikriyle örtüşmez ama yakın bir kapı aralar.
“Her alem, bir ismin sahnesidir.” – İbn Arabi
Bu nedenle, evren çok katmanlı bir bilinç düzeyi olarak görülmelidir. Fiziksel bir çoğulluk değil, algısal bir derinlik söz konusudur.
Zaman Katman Katman mı Akıyor?
Zamanın düz bir çizgi gibi aktığını düşünürüz. Oysa İbn Arabi’ye göre zaman, tek bir boyutta ilerlemez. Bir anda birçok olay yaşanabilir. Aynı kişi, farklı boyutlarda var olabilir.
Bu düşünce, kuantum fiziğindeki olasılık evrenlerini andırır. Böylece zaman, sadece ölçülen değil, yaşanan bir deneyime dönüşür.
Berzah: İki Dünya Arasında İnce Bir Hat
Tasavvufta berzah, iki alem arasındaki sınırdır. Ne bu dünyaya aittir ne de öteki dünyaya. İbn Arabi, berzah kavramını sadece ölüm sonrası değil, bilinç durumları arasında da kullanır.
Örneğin rüya, aşk veya vecd gibi hâllerde bu sınır aşılabilir. Bu da bize, görünmeyen bir evrenin kapısını aralama ihtimalini düşündürür.
Evrenin Merkezinde Ne Var?
Bilim hâlâ evrenin merkezi hakkında net bir sonuca ulaşabilmiş değil. Ancak İbn Arabi’ye göre bu sorunun cevabı insanda gizlidir. O, “insan alemin özüdür” der. Yani evrenin anlamı, insanın içindedir.
Gözle görülen evren kadar, kalple hissedilen evren de önemlidir. Bu farkındalık, tüm gerçekliği yeniden yorumlamamıza neden olur.
Gerçeklik Tek, Görünüş Farklı
Her insan, içinde farklı yönler taşır. İçimizdeki bu çeşitlilik, farklı bilinç hallerine açılan kapılardır. Modern psikolojinin “çoklu benlik” dediği kavram, tasavvufta daha bütüncül ele alınır.
İbn Arabi’ye göre bu yönler bölünmüşlük değil, birliğin çeşitlenmiş yansımalarıdır. Gerçeklik birdir, fakat bakış açısı değiştikçe görünüş çoğalır.
Herşey bilinçte…
Paralel evren fikri bugün hâlâ tartışmalı bir konudur. Bilimsel olarak ispatlanmamış olsa da, zihinsel olarak birçok ipucu sunar. İbn Arabi’nin düşüncesi, bu kavrama farklı bir derinlik katar.
Evrenin sırrını dışarıda aramak yerine, içeride, bilinçte aramak belki de daha doğru bir yol olabilir.