Bilimin ışığıyla aydınlatıyorlar

Meltem Günay İstanbul – Prof. Dr. Moshe Arditi, “Üstün Başarı Ödülü”nün sahibi olurken, Dr. Billur Akkaya ve Dr. Münir Akkaya, “Gelecek Vadeden Bilim İnsanı” ödüllerinin sahibi oldular. Çalışmalarını Amerika’da sürdüren ve dün düzenlenen törenle ödüllerini alan bilim insanları çalışmalarını Milliyet’e anlattı.

Çocuklarda toksik şok

Çalışmalarını 2011’den beri UCLA-CSMC Çocuk Hastalıkları Araştırma Bölümü Kürsü Başkanı olarak sürdüren Prof. Dr. Moshe Arditi, Kovid geçiren çocuklarda iyileştikten 4-5 hafta sonra görülen ve bir çok uzman tarafından “Kawasakiye benzer” tanımlaması yapılan hastalığın virüsün oluşturduğu süperantijen sonucunda ortaya çıkan toksik şok sendromu olduğunu ortaya koydu. Bu çalışmayı, Prof. Dr. İvet Bahar’la yaptıklarını dile getiren Prof. Dr. Arditi, çalışmalarını şöyle detaylandırdı:

“Virüste varolan süper antijenlerin buna neden olduğunu ortaya koyduk. Sonrasında yeni araştırmamızda yetişkinlerde kovidi ağır geçiren ve hafif geçirenleri incelediğimizde de durumun aynı olduğu ortaya çıktı. Yine yaptığımız araştırmada bu hastalığı geçiren çocuklarda boğazdan alınan örneklernegatife dönseler bile virüslerin bağırsaklarda saklandığını ve buradan da kana yeniden geçebildiğini gördük. Bizim en büyük teorimiz vücudumuz defalarca virüse maruz kalırsa karşı antikor üretir. Süper antijene devamlı maruz kalma teorisi sırf çocuklarda görülen garip hastalıkla sınırlı kalmayıp ‘uzun kovid’ hastalığını da açıklayabilir. Bu kuvvetli bir hipotez bunu ıspatlamak için çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Başka varyantlar çıksa da aşının koruyuculuğuna inanıyorum.”

Münir Akkaya-Billur Akkaya

Kendilerini ‘Bilimsel suç ortağı’ olarak tanımlıyorlar

Birbirlerini “Bilimsel suç” ortağı olarak nitelendiren ve çalışmalarını yurt dışında sürdüren Dr. Billur Akkaya ve eşi Dr. Münir Akkaya da “Gelecek Vaaden Bilim İnsanı” ödüllerinin sahipleri oldular. Dr. Billur Akkaya, enfeksiyonlar, otoimmün hastalıklar ve kansere karşı bağışıklık sistemi yanıtında önemli rol oynayan T hücreleri hakkında çalışıyor. Dr. Akkaya, “Benim işim düzenleyici T hücrelerini, hangi organ hasarına ya da hastalığa yönelik olarak etkilerini artırabilir ya da azaltabiliriz. Kanserde nasıl azaltır, otoimmün hastalıklarda nasıl yükseltebiliriz. Bunu başararak hastalara yan etkisiz ve kişiye özel tedavi sunabiliriz. Düzenleyici T hücrelerinin vücutta çalışma prensiplerini bulmaya çalışıyoruz” dedi.

Dr. Münir Akkaya da B hücre biyolojisi ve bağışıklık metabolizmasıyla ilgili çok sayıda çalışmaya imza atıyor. Ohio State Üniversitesi’nde yardımcı doçent olarak çalışmalarını sürdüren Dr. Akkaya, “Bağışıklık hücrelerinin hücre bazında da metabolizmaları olduğunu ve bu metabolizmalarının onların aktivitelerini belirleyen çalışmalar oldu. Biz bunları B hücrelerine adapte ederek, bu hücrelerin hangi durumlarda hangi metabolik alanları aktive ettiğimizde neyin hayati olduğunu araştırdık. Değişikliklerin hücrelerin antikor yanıtını nasıl değiştirdiğini araştırmaya devam ediyoruz” diye konuştu.