Prof. Dr. Murat Digiçaylıoğlu: Koronavirüs, hafıza sorunu ve algılama eksikliğine neden oluyor

Dünyanın  en itibarlı araştırma merkezlerinden Kaliforniya’daki Scripps Enstitüsü’nde HIV’in nörolojik tesirleri üzerine çalışmalar yapan Beyin Cerrahı Prof. Dr. Murat Digiçaylıoğlu, Koronavirüsü semptomatik olarak geçiren  hastalarda kimi nörolojik aksaklıklar geliştiğini söz ederek “Ciddi hasarlar oluşabiliyor. Bunun en değerlilerinden bir tanesi, hafıza ve algılama eksikliği, beyin kapasitesinin zayıflaması. Hem HIV’de hem Kovid’de gördüğümüz nörolojik hasarlar, Alzheimer’a çok benziyor. Hatta bu iki hastalık, ‘hızlanmış bir Alzheimer’a neden oluyor” dedi. Koronavirüsün  kısa ve uzun vadeli nörolojik hasarları üzerine başlatılan araştırmayla ilgili açıklamalar bulunan  Prof. Dr. Digiçaylıoğlu, HIV hastalarında uzun vadede “hızlanmış bir Alzheimer tipi” geliştiğini, tıpkı riskin Covid-19’da da bulunduğunu belirterek, “Kovid aşılarında kullanılan mRNA teknolojisi ile elde edilecek terapilerle, bunu önlemeyi yahut geriletmeyi hedefliyoruz” açıklamasını yaptı.

Beyin cerrahı Prof. Dr. Murat Digiçaylıoğlu, Almanya Ruhr Üniversitesi’nde tıp eğitimini aldıktan sonra doktorasını İsviçre’de tamamladı. Daha sonra Amerika’ya giderek bir mühlet Harvard Tıp Fakültesi’nde çalışmalarını yürüttü. Beyin kanamasından sonra beyindeki hücrelerin ölmesini önleyen buluşuyla dünyaca ünlü bilim mecmuası ‘Nature’nin tam 9 sayfa ayırdığı çalışması ile ismini tüm dünyaya duyuran Prof. Dr. Murat Digiçaylıoğlu, hala Kaliforniya’daki Scripps Enstitüsü’nde araştırmalarını yürütüyor. Sentetik kimya, immünoloji, moleküler biyoloji ve biyofizik alanında, kimi Nobel ödüllü, pekçok değerli bilim beşerinin çalıştığı Scripps Enstitüsü’ndeki laboratuvarında, bilhassa HIV’nin yarattığı nörolojik hasarlar ve agresif bir beyin tümörü olan glioblastoma tedavisinde beslenmenin tesirlerini inceleyen alışmalar yürütüyor.

“Virüs, beyinde hızlanmış alzheimera neden oluyor”

Prof. Dr. Digiçaylıoğlu, “Scripps Enstitüsü’ndeki çalışmalarımızı HIV’in kısa ve uzun vadeli nörolojik tesirleri üzerine sürdürüyoruz. Covid-19’un da misal bir biçimde, kısa ve uzun vadeli nörolojik tesirleri üzerine çalışmaya başladık. İkisi ortasında nörolojik tesirleri bakımından benzerlikler var. HIV artık kronik bir hastalık haline geldi. Hastalar, tedavilerle daha uzun mühletler yaşayabiliyor lakin gördük ki bu sefer de HIV müspet bireylerde uzun vadede birtakım nörolojik hasarlar ortaya çıkabiliyor. Bunun nedeni şu anda bilinmiyor. Biz çalışmalarımızla bunu anlamaya çalışıyoruz. Kovid’in de uzun vadede nörolojik hasarlar yaratacağını düşünüyoruz. Aslında şimdiden bile görmeye başladık bu tesirleri. Bundan 5-10 yıl sonrasını düşünerek de Kovid’le ilgili bu çalışmaları başlattık. Hem HIV hem de Covid-19, orijini virüse dayanan hastalıklar. İkisinin de ortak noktası, beyinde ‘nöronal inflamasyon’ dediğimiz duruma yol açması. Kovid şimdi 1,5 yıldır hayatımızda, çok genç bir hastalık, istatistiksel manada uzun vadeli kesin datalara sahip değiliz şimdi. Lakin elimizde şimdiden olan bilgiler gösteriyor ki Covid-19’u semptomatik olarak geçirmiş hastalarda kimi nörolojik aksaklıklar gelişiyor. Önemli hasarlar oluşabiliyor. Bunun en kıymetlilerinden bir tanesi, hafıza ve algılama eksikliği, beyin kapasitesinin zayıflaması. Hem HIV’de hem Kovid’de gördüğümüz nörolojik hasarlar, Alzheimer’a çok benziyor. Hatta bu iki hastalık, ‘hızlanmış bir Alzheimer’a neden oluyor” dedi.

1,6 milyon dolarlık araştırmada insan hücreleri kullanılacak

Prof. Dr. Digiçaylıoğlu NINDS tarafından çalışma için kendilerine 1 milyon 592 bin dolarlık fon verildiğini anlatarak şu bilgileri verdi:

“Amerikan Sıhhat Bakanlığı’nın NINDS ünitesinden 1 milyon 592 bin dolar dayanak geldi. Bu çalışmayı Teksas Üniversitesi’nden arkadaşım temel bilimci (psikoloji) Marc Shaphiro ile birlikte yürütüyoruz. Hayvan Covid-19 bu araştırma için âlâ bir model değil ne yazık ki. O nedenle biz insanlardan, biyopsilerden elde ettiğimiz hücreleri kullanarak, virüsün yepyeni ve genetik modifikasyona uğramış S1 kancasının (Spike proteini) hücrelerde ortaya çıkardığı yahut çıkarabileceği hasarları görmeye çalışıyoruz. Bilhassa gözlediğimiz bir şey, beyin kan bariyerinde bu S1 kancasının yarattığı hasarlar var. Bu da beyinde bariyer işlevi görmesi gereken kan bariyerinin işlevini gerçekleştirememesine neden oluyor. Bu halde de beyne girmemesi gereken çeşitli unsurlar denetimsiz bir biçimde beyne giriyor ve bu da bilhassa nöroinflamasyonu tetikliyor. Tabloyu daha ağır bir duruma getiriyor. İkinci bir etapta da beyne giren mikroglialar (beynin bağışıklık sistemi hücreleri) denetimsiz bir biçimde artıyor ve inflamasyonu daha da ateşlendiriyor.”

“Aşıdaki mRNA teknolojisi, tedavi için de kullanılabilecek”

Projenin 5 yıl süreceğini belirten Prof. Dr. Digiçaylıoğlu, kelamlarını şöyle noktaladı:

“İlk bir yılda genel hücresel düzenekleri göreceğiz. Yani hangi sinyal sistemleri beyin kan bariyerini zedeliyor, oradaki endotel hücrelere S1 kancası nasıl ziyan veriyor, bir manada hücre içindeki konuşmaları, irtibatı göreceğiz. Onu ortaya çıkardıktan sonra da kovid geçirmiş istekli hastalarda, beyin kan bariyerini dengelersek ya da sabitlersek, S1 kancasının verdiği ziyanlar azalıyor mu, geri çevrilebiliyor mu buna bakacağız. Bunu yapmak için de kovid aşılarının geliştirildiği teknolojiyi, mantığı kullanarak yapacağız. Yani beyin kan bariyerine S1 yani spike proteininin verdiği ziyanı, mRNA teknolojisi kullanarak ya önlemek ya da geri çevirmeyi amaçlıyoruz. Messenger RNA, yani mRNA’yı kan beyin bariyerinin virüs karşısında zayıf kalmasını önleyecek biçimde kullanabiliriz. Sonuç olarak mRNA teknolojisi yalnızca kovid aşısı olarak yani hastalığı önlemek için değil, kovid’in yarattığı nörolojik hastalıklarda da tedavi olarak kullanılabilir.” (DHA)

Kaynak: T24