Putin, Biden’dan ne istiyor?

ABD Lideri Joe Biden ile Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin ortasında Çarşamba günü Cenevre’de yapılacak görüşme pek dostça bir buluşma olmayacak.

Rusya kısa müddet evvel ABD’yi “Dost olmayan ülkeler” statüsünde gördüğünü açıklamıştı.

Her iki taraf da ikili ilgilerin tabana vurduğunu kabul ediyor ve şu an iki ülkenin de birbirlerinin başşehirlerinde büyükelçileri yok.

ABD birtakım üst seviye Rus yetkililere, Ukrayna’nın Kırım’ı ilhakından tutun da, Amerikan seçimlerine karışma suçlamalarına kadar çeşitli nedenlerle yaptırım uyguluyor. İki Amerikan deniz piyadesi hala Rusya’da casusluk suçlamasıyla aldıkları 16 yıllık mahpus cezasını çekiyorlar.

Bütün bunların üstüne bir de Mart ayında Joe Biden’ın, kendisiyle mülakat yapan bir gazeteciye Putin’in “katil” olduğu konusunda hemfikir olduğunu söylemesi geldi.

Yeniden de iki başkan bu hafta -ikisi de lider sıfatıyla- birinci defa bir ortaya geliyorlar ve Rusya’da bunu bir muvaffakiyet olarak değerlendirenler var.

Sembolik ehemmiyeti var

Moskova’daki fikir kuruluşu RIAC’ın lideri Andrei Kortunov, “Zirve sembolik açıdan değerli. Rusya’yı ABD ile birebir lige koyuyor ve bu durum Putin açısından kıymetsiz değil” diyor.

Zamanlama olarak da bu buluşma, Biden’ın vazifesi devralmasından sonraki birinci dış seyahatinde gerçekleşmesi bakımından ve ikili bir görüşme olması bakımından kıymetli.

NATO Doruğu dahil çok ağır bir gündemi olmasına rağmen, Biden’in Avrupa seyahatinin son durağında Çarşamba günü Putin’le yapacağı görüşme özel olarak dikkat çekiyor.

Rusya’dan siyasi yorumcu Lilia Shevtsova, “Putin’in gayesi katiyen ABD Lideri ile eşit durumda olmak. Kendi belirlediği tabanda hürmet görmek ve bir güç gösterisi yapmak istiyor” diyor.

Getty Images Tepe Cenevre’deki Villa La Grange’da yapılacak

Buluşma yeri olarak Cenevre’nin seçilmiş olması 1985 yılında, Soğuk Savaş periyodu şartlarında devrin ABD Lideri Ronald Reagan ile Sovyetler Birliği’nin önderi Mihail Gorbaçov ortasında yapılan görüşmeyi hatırlatıyor.

Lakin bu hafta yapılacak görüşmeden, o tarihi görüşmeye benzeri bir şahsî münasebet ya da siyasi yumuşama çıkması ihtimali çok az.

Beyaz Saray, Rusya ile “istikrarlı” ve “öngörülebilir biçimde seyreden” bir alaka kurmayı amaçladığını açıkladı.

Lakin 2014 yılında “küçük yeşil adamlarla” Kırım’a girip bölgeyi Ukrayna’dan ilhak ettiğinden beri Vladimir Putin’in biçimi, hasımlarına atacağı adımları muhakkak etmemeye dayanıyor.

Zati bu olay Rusya-ABD münasebetlerinin yokuş aşağı gitmesinin de başlangıcı olmuştu.

Lilia Shevtsova bu bakımdan “Daha gerçekçi bir gaye birbirinin kırmızı çizgilerinin neler olduğunu yoklamak, birebir vakitte uçurumun kenarından geri dönmenin yolunun diyalog olduğunu karşılıklı kabullenmek olabilir. Zira bağlantı olmazsa Rusya’nın atacağı adımlar daha da öngörülemez bir hale gelir” diyor.

Getty Images 1985’de Ronald Reagan ve Mihail Gorbaçov da Cenevre’de buluşmuştu

Putin ipucu veriyor mu?

Geçtiğimiz hafta sonu Vladimir Putin, Rusya Devlet Televizyonu’nda ABD ile “işbirliği yapılabilecek konular” olduğunu söyledi. Yeni bir nükleer silahların kontrolü mutabakatı, Suriye ve Libya üzere bölgesel çatışmalar ve iklim değişikliğini örnek gösterdi.

Putin, “Bu bahislerde birlikte çalışmanın sistemlerini yaratabilirsek, o vakit tepe boşa gitmemiş olur” diye ekledi.

Rusya, diplomasi savaşlarında bir ateşkesin de ihtimal dahilinde olduğunu düşünüyor.

ABD son yıllarda onlarca Rus diplomatı hudut dışı etti ve ABD topraklarında Rusya’ya ilişkin iki diplomatik tesisi kapattı. Şu anda Rusya’daki ABD diplomatik temsilciliklerinin Rus vatandaşlarını işe alması yasaklanmış durumda ve bu da vize süreçleri de dahil bir çok hizmetin sekteye uğraması manasına geliyor.

Taban bir adım olarak Moskova’nin büyükelçisini tekrar Washington’a göndermeyi kabul etmesi mümkün olabilir.

ABD de 2018 yılında Rusya’da casuslukla suçlanarak tutuklanan ve mahkum olan iki deniz piyadesinin bahtını gündeme getirebilir.

Rusya yakınlarda bir “hükümlü değişimi” önerisi getirdi lakin şartları ABD tarafından kabul edilemez bulunudu. Putin’in bu hususta tek taraflı olarak bir düzgün niyet jesti yapması ise pek ihtimal dahilinde değil.

‘Düşman Batı’ algısı

Rusya Devlet Lideri son vakitlerde ‘Batı’yı düşman olarak görme tavrını yeterlice öne çıkardı.

Bu ay St Petersburg’da yapılan Ekonomik Forum’da bir kere daha ABD’nin Rusya’nın gelişmesini durdurmaya çalıştığını ileri sürdü.

Bu konuşmadan bir kaç gün evvel de Rusya’yı “ısırmak” isteyen “saldırgan dış güçlerin” “ağzını burnunu kıracağını” söylemiş ve dünyanın artık Rusya’nın prestijini ve gücünün farkına varması gerektiğini söylemişti.

Siyasi yorumcu Andrei Kortunov, “Açık ki (Putin) ABD’nin, Rusya’nın düzgünlüğünü istemeyen bir hasım olduğuna inanıyor ve bu vizyonun değişeceğini sanmıyorum” diyor.

Tekrar de Rusya’nın şu orta tansiyonu “bir-iki seviye aşağı” çekmek isteyebileceğini not ediyor.

Tansiyon biraz azalabilir mi?

Kortunov, “Rasyonal bir siyasetçi olarak Putin hasmane bağlantılarla özdeşleşen maliyetler ve riskleri azaltmak isteyecektir” diyor.

Bu maliyetler ortasında ekonomik yaptırımlar da var. Son ABD yaptırımları hükümetin yeni fonlar bulmasını yeni adımlar atmasını zorlaştırdı ve içinde bulunduğumuz bu kritik seçim yılında ekonomik ezaları artırıcı bir rol oynadı.

Kortunov, “Rus kamuoyunun konuttaki yakıcı toplumsal ve ekonomik problemlere tahlil yerine dış siyaset ‘zaferleri’ sunulmasına karnı tok. Putin’in gayesi

• Biden, Avrupa’daki birinci konuşmasında Rusya’yı uyardı: “Zararlı aksiyonlarına güçlü cevap veririz”
• Biden: Putin bir katil, ABD seçimlerine müdahalenin bedelini ödeyecek

Putin’in hiç istemediği lakin hazırlıklı olduğu bir şey ise kendisine -muhalif Rus başkan Aleksey Navalni’nin evvel zehirlenip artık hapsedilmesi de dahil- insan hakları konusunda ders verilmesi.

Navalni’nin hareketi ve yolsuzluk aykırısı örgütlenmesi, yakınlarda Moskova’daki bir mahkeme tarafından “aşırı görüşlü” ilan edildi. Meğer bu karar istense Biden ile tepeden sonra açıklanabilirdi.

Ancak bu türlü yapılmamış olması aslında tam da Vladimir Putun’in muhaliflerini ezmeye devam edeceği ve ABD’nin buna karışamayacağı mesajıymış üzere görünüyor.

Lilia Shevtsova, “Biden kendi müziğini söyleyecek. Buna Navalni ve insan hakları peşrevi de dahil. Putin de kendi müziğini. Yain ABD’nin de farklı olmadığını tekrarlayacak” diyor ve ekliyor:

“Fakat bu toplantının yapılıyor olması, insan hakları konusundaki girizgahtan sonra, ana menüye geçebilecekleri manasına geliyor. Bu da tansiyonun yumuşaması için hangi adımların atılabileceği olacak.”

Kaynak: T24