Libya Temsilciler Meclisi’nin Onayı Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin Hukuki Tezlerini Güçlendirdi

Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası, Libya Temsilciler Meclisi tarafından onaylanarak yeni bir sürece girdi. Uzmanlar, bu gelişmenin anlaşmanın Libya içindeki kurumsal ve siyasi meşruiyetini güçlendirdiğini, aynı zamanda Türkiye’nin Doğu Akdeniz ve Ege’deki hukuki argümanlarına önemli bir destek sağladığını belirtiyor. 2019’da imzalanan ve iki ülke arasında yaklaşık 30 kilometrelik bir deniz sınırı ile kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge sınırlarını belirleyen anlaşma, o dönemden bu yana Yunanistan, Mısır ve bazı bölgesel aktörlerin itirazlarıyla karşılaşıyordu.

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yücel Acer, Yunanistan ve Mısır’ın anlaşmaya karşı çıkarken kullandıkları temel gerekçelerden birinin ‘Libya Temsilciler Meclisi’nin onayı olmaması’ olduğunu hatırlatıyor. Prof. Dr. Acer, meclis onayının gelmesiyle birlikte bu ülkelerin elindeki en önemli hukuki itiraz dayanaklarından birinin ortadan kalktığını ifade ediyor. Mısır’ın, anlaşmanın Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti tarafından imzalanmasını ve meclis onayının bulunmamasını gerekçe göstererek anlaşmayı tanımadığını hatırlatan uzmanlar, bu yeni kararın söz konusu itirazların temelini büyük ölçüde sarstığı görüşünde birleşiyor.

### Hukuki Pozisyon ve Ege’ye Yansımalar

Anlaşmanın onaylanması, yalnızca Doğu Akdeniz’deki sınırlandırma tartışmalarını değil, Ege’deki deniz yetki alanlarına ilişkin Türkiye’nin tezlerini de doğrudan destekliyor. Prof. Dr. Yücel Acer, Türkiye’nin Yunan adalarının kıta sahanlığına sahip olmaması gerektiği yönündeki tezinin, bu anlaşma ile Libya tarafından da kabul edildiğini vurguluyor. Özellikle Meis Adası gibi tartışmalı bölgelerde Türkiye’nin kıta sahanlığı tezini güçlendiren bu durum, Ege’deki sınırlandırma müzakereleri açısından da stratejik bir kazanım olarak değerlendiriliyor. Hasan Kalyoncu Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Murat Aslan ise kıyıları karşılıklı konumda bulunan iki devletin deniz yetki alanlarını sınırlandırmasının uluslararası hukukun teamüllerine uygun olduğunu belirterek, anlaşmanın hukuki geçerliliğinin tartışmaya kapalı olduğunu savunuyor.

Öte yandan, uzmanlar bu kararın uluslararası arenadaki tüm itirazları bir anda sonlandıracağı beklentisine karşı uyarıda bulunuyor. ORSAM Kuzey ve Doğu Afrika Çalışmaları Koordinatörü Dr. Kaan Devecioğlu, mutabakatın zaten 8 Aralık 2019’da Birleşmiş Milletler Antlaşmalar Koleksiyonu’nda yürürlüğe girmiş olarak kayıtlı olduğunu hatırlatıyor. Devecioğlu, meclis onayının anlaşmaya ilk kez hukuki geçerlilik kazandırdığı şeklinde yorumlanmaması gerektiğini, kararın esas değerinin Libya içindeki siyasi dayanağı güçlendirmesi olduğunu belirtiyor.

### Uluslararası Tepkiler ve Gelecek Beklentileri

Libya Temsilciler Meclisi’nin kararı, Yunanistan ve Avrupa Birliği’nin adaların deniz yetki alanlarına ilişkin temel itirazlarını otomatik olarak değiştirmeyecek. Atina’nın, adaların kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge haklarına dair iddiaları devam ederken, AB’nin de üçüncü ülkelerin hakları ve deniz hukuku gerekçeleriyle anlaşmaya yönelik mesafeli tutumunu koruması bekleniyor. Uzmanlar, bu gelişmenin Yunanistan’ın itirazlarının bir kısmını boşa çıkarsa da, bölgedeki deniz yetki alanları tartışmalarının diplomatik ve hukuki düzlemde süreceğini öngörüyor.

Sonuç olarak, Türkiye’nin Trablus ve Bingazi yönetimleri arasında yürüttüğü dengeli diplomasinin bir meyvesi olarak görülen bu onay, Libya’nın doğusundaki siyasi aktörlerle ilişkilerde yeni bir aşamaya işaret ediyor. Uzmanlar, anlaşmanın onaylanmasının enerji ve ekonomi alanlarında Türkiye ile Libya arasındaki iş birliğini daha da derinleştirebileceğini ve Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki enerji kaynaklarına erişim stratejisini hukuki bir zeminle desteklemeye devam edeceğini değerlendiriyor.