enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak

Afganistan’daki Kabil Havalimanı neden değerli, Türkiye’nin önerisi ne manaya geliyor?

Türkiye ile ABD ilgilerinde son periyotta öne çıkan mevzular ortasında NATO güçlerinin çekilmesi sonrası Afganistan’ın başşehri Kabil’deki …

Afganistan’daki Kabil Havalimanı neden değerli, Türkiye’nin önerisi ne manaya geliyor?
Ekip Türkiye
Dünya
16.06.2021
15
A+
A-

Türkiye ile ABD ilgilerinde son periyotta öne çıkan mevzular ortasında NATO güçlerinin çekilmesi sonrası Afganistan’ın başşehri Kabil’deki havalimanının güvenliği ön plana çıkıyor.

Bu mevzu, bu hafta yapılan NATO Doruğu ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Lideri Joe Biden ortasındaki görüşmede de ele alındı.

Türkiye, NATO güçlerinin çekilmesinin akabinde Kabil’deki Hamid Karzai Milletlerarası Havalimanı’nın güvenliğini üstlenmeye devam etme teklifinde bulundu.

ABD basını ve milletlerarası medya organlarında çıkan haberlerde ise, ABD’nin bu teklife sıcak baktığı lakin Türkiye’nin birtakım kabul edilmesi güç kurallar öne sürdüğü belirtildi.

Afganistan’daki havalimanı neden değerli?

ABD ve NATO müttefikleri, yaklaşık 20 yıldır Afganistan’da asker bulunduruyor.

Biden, 1 Mayıs’ta başlayan geri çekilmenin New York’taki ikiz kuleler ve Washington’daki Pentagon’a uçaklarla düzenlenen akınların 20’nci yılı olan 11 Eylül 2021’de tamamlanmasını hedefliyor.

ABD, 2001 yılında yaklaşık 3 bin kişinin hayatını kaybettiği akınlardan El Esas örgütü ve başkanı Usame bin Ladin’i sorumlu tutmuş ve bin Ladin’in burada muhafaza altında olduğu gerekçesiyle Afganistan’a evvel hava, sonra kara operasyonu başlatmıştı.

Ortadan geçen 20 yılın akabinde çekilmenin başladığı bu devirde en kıymetli gündem hususunu başta Kabil olmak üzere Afganistan’daki kritik noktaların güvenliği oluşturuyor. Çünkü Afganistan’da hala Taliban tesirli bir güç.

Taliban kısa müddet içinde başşehir Kabil’i bırakarak dağlara çekilse de, hiçbir vakit tam olarak bitirilemedi ve vakitle yine güç kazandı.

Şu ana kadar ülkenin en tesirli gücü olan Taliban ile yürütülen barış görüşmelerinden sonuç çıkmadı. Bir diğer sözle ABD ve NATO askerleri, Taliban ile bir barış muahedesine varılmadan Afganistan’dan çekilmeye hazırlanıyor. Üstelik son devirde ülkedeki şiddet olaylarında artış görülüyor. Bu da çekilme sonrası güvenlik konusunu daha da kıymetli bir hale getiriyor.

Dağlık bir bölgede yer alan, deniz ulaşımı olmayan ve karayollarında önemli bir güvenlik külfeti bulunan Afganistan’ın dış dünyayla bağının kurulabilmesi için bu havalimanı hayati bir role sahip.

Kabil Havalimanı, çekilme sonrası güvenliğin sağlanması konusunda öncelikli yerler ortasında yer alıyor.

Kimi ülkeler, Afganistan’daki diplomatik misyonlarını tutmanın ön şartı olarak havalimanı ve hava nakliyatının güvenliğini öne sürüyor.

Dahası milletlerarası yardım kuruluşlarının bu ülkeye gerekli insani yardımları bu havalimanını kullanarak ulaştırıyor.

Türkiye’nin teklifiyle ilgili neler biliniyor?

Türkiye, ABD ve NATO’nun çekilmesinin akabinde Afganistan’daki güçlerini tutarak, Kabil’deki havalimanının güvenliğini sağlamaya devam etmeyi önerdi.

Ulusal Savunma Bakanı Hulusi Akar, 7 Haziran’da Hürriyet gazetesine yaptığı açıklamada, Afganistan konusunda görüşmelerin devam ettiğini ve Türkiye’nin öne sürdüğü koşulların sağlanması halinde havalimanının güvenliği için asker tutulmaya devam edilebileceğini söyledi.

Akar, “Bizim kaidelere bağlı olarak Afganistan’da kalma niyetimiz var. Kurallarımız nedir? Siyasi, mali ve lojistik dayanak. Bunlar yapıldığı takdirde biz Hamid Karzai Milletlerarası Havalimanı’nda kalabiliriz. Kurallarımızla ilgili yanıtı bekliyoruz” dedi.

Hala havalimanının askeri kısmının işletmesinden de Türkiye sorumlu.

Reuters haber ajansına konuşan bir Türk yetkili, milletlerarası güçlerin çekilmesinin akabinde havalimanının güvenliğinin sağlanması için buradaki Türk askeri sayısının artırılması gerektiğini söyledi.

Türkiye’nin Afganistan’daki memleketler arası güç kapsamında yaklaşık 500 askeri bulunuyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da dün Biden ile yaptığı görüşme ve NATO tepesinin akabinde düzenlediği basın toplantısında, Afganistan konusunda bir mutabakat sağlandığını söyledi.

Erdoğan, Türkiye’nin Afganistan’dan çıkmasının istenmemesi halinde ABD’nin hem diplomatik hem de mali mevzularda vereceği takviyenin değerli olduğunu söyledi.

Erdoğan, “Taliban gerçeğini kenara koymak mümkün değil. Bir öbür bahis yeniden Afganistan’da biz Pakistan’ı da Macaristan’ı da yanımıza alma fikrimizi kendilerine söyledik. Şu an itibariyle bir mutabakat kelam konusu. Bir kasvet kelam konusu değil” dedi.

CHP milletekili Utku Çakırözer: Herkes ayrılırken niye Afganistan’da bir tek biz kalacağız?

Türkiye’de ana muhalefetteki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ise iktidarı önerisi nedeniyle sert lisanla eleştirdi.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Kurulu Üyesi ve CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, ortalarında Avustralya’nın da olduğu birtakım ülkelerin güvenlik derdiyle Afganistan’daki diplomatik temsilciliklerini kapatmaya hazırlandığını hatırlattı.

Çakırözer, “Herkes ayrılırken Afganistan’da bir tek biz kalacağız. Niye? ABD’nin yeni idaresi keyifli olsun, mutlu olsun diye! Ülkede denetimi ele geçiren radikal Taliban kimseyi istemezken, ‘Biz kalacağız’ diye tutturmak orada vazife yapacak binlerce askeri ve sivil unsurlarımızı güvenlik riskine atmak olur” diye konuştu.

ABD ve NATO teklife nasıl bakıyor?

ABD idaresi, havalimanının güvenliği konusunun Biden-Erdoğan görüşmesinde ele alınacağını açıkladı. Lakin görüşme sonrasında ABD kanadından yapılan açıklamalarda bu mevzuyla ilgili net sözlere yer verilmedi.

NATO Genel Sekreteri Jens Soltenberg, askerlerin geri çekilmesinin akabinde Hamid Karzai Havalimanı’nın güvenliğinin nasıl sağlanacağı konusunda bir karar verilmediğini fakat Türkiye’nin bu mevzudaki müzakerelerde kilit rol oynadığını söyledi.

NATO Tepesi’nin akabinde yayımlanan ortak sonuç bildirgesinde asker çekilmesinin akabinde teşkilatın Afganistan ile münasebetlerinin sona ermeyeceği, bilakis “yeni bir sayfa açılacağı” belirtildi.

Bildirgede, “NATO, hem diplomatik hem de memleketler arası toplumun varlığının devamı ve Afganistan’ın dünyayla ilişkisinin kıymeti nedeniyle Hamid Karzai Milletlerarası Havalimanı’nın faaliyetlerine devam etmesini sağlamak ismine geçiş periyodunda finansman dayanağı verecek. Ayrıyeten Afganistan konusunda ilgili memleketler arası ve bölgesel ortaklarla da müzakereler sürecek” denildi.

ABD basını ise Türkiye’nin “kabul edilmesi güç” birtakım şartlar öne sürdüğünü argüman etti.

Geçen hafta içerisinde hususla ilgili görüşmelerin ayrıntılarına ait bir haber yayımlayan Wall Street Journal (WSJ) gazetesi, Türkiye’nin Hamid Karzai Havalimanı’nın güvenliğinden sorumlu olmaya devam etmesi karşılığında başta S-400 füze savunma sistemi olmak üzere kimi bahislerde ödünler istediğini yazdı.

Gazetenin görüşmelere yakın kaynaklara dayandırdığı haberinde, Türkiye’nin ABD’den S-400 füze savunma sistemini elinde tutma ve kullanmasına imkan tanıyacak bir muahedeyi kabul etmesi şartını öne sürdüğü belirtildi.

Gazete, Türkiye’nin öne sürdüğü şartların kabul edilmemesi halinde havalimanından ve Afganistan’dan askerlerini çekme tehdidinde bulunduğunu ve bunun da ABD’nin çekilme planı açısından kilit bir ehemmiyet taşıdığını yazdı.

Taliban gelişmelere ne reaksiyon verdi?

Afganistan’da şu andaki en tesirli güç olarak gösterilen Taliban ise Türkiye’nin teklifine karşı çıktı ve tüm yabancı askerlerin çekilmesi davetini yineledi.

Reuters’a konuşan Taliban’ın Doha’daki Sözcüsü Suheyl Şahin, Türk askerlerinin çekilmesi gerektiğini söyledi.

Şahin, “Türkiye son 20 yılda NATO güçlerinin bir kesimiydi, bu nedenle ABD’yle 29 Şubat 2020’de imzaladığımız mutabakat uyarınca çekilmeliler… Öbür taraftan Türkiye büyük bir İslam ülkesi. Afganistan’la tarihi bağları var. Gelecekte yeni bir İslami hükümet kurulduğunda onlarla yakın ve âlâ bağlar içinde olmayı umuyoruz” diye konuştu.

Reuters ise Taliban’ın Türkiye’nin teklifini reddetmesinin, topyekun bir savaşın Kabil’i tehdit etmesi durumunda Kabil’de misyonları bulunan ülkelerin ve örgütlerin çalışanlarını nasıl inançlı bir biçimde tahliye edebilecekleri konusunda önemli soru işaretleri yarattığı yorumunu yaptı.

  • Erdoğan, Biden ile görüşmesinde 1915 olaylarının gündeme gelmediğini söyledi
  • ABD Afganistan’daki askerlerini ‘resmen’ çekmeye başladı, Kabil’de güvenlik artırıldı
  • New York Times: Erdoğan, Biden’la görüşmesi öncesi halini yumuşattı
  • Taliban: Afganistan’da savaşı biz kazandık, ABD kaybetti
  • Erdoğan, Biden’ın 1915 olaylarını ‘soykırım’ olarak kabul etmesini ikili görüşmede gündeme getireceğini söyledi

Kaynak: T24

ETİKETLER: , , , ,