Merkel: AB başkanları göçmenler için Türkiye’ye 3 milyar euro verilmesinde uzlaştı

Brüksel’de dün başlayan Avrupa Birliği (AB) doruğunun birinci gün görüşmelerinin akabinde yayımlanan metinde, Suriyeli göçmenleri ağırlayan ülkelere ek fon sağlanması için harekete geçileceği belirtildi. Almanya Başbakanı Angela Merkel de, mevzuyla ilgili kısa bir açıklama yaptı.

Merkel, AB başkanlarının Türkiye’ye 3 milyar euroluk fon verilmesini kapsayan yeni göç mutabakatı konusunda uzlaşmaya vardıklarını açıkladı:

“Komisyon bize burada mülteci muahedesini nasıl uzatabileceğimizle ilgili bir rapor sundu. Bunlar artık resmen onaylanacak. Biz raporu kabul ettik ve 3 milyar euroluk ek kaynak transferi konusunda uzlaştık.”

Perşembe günü AB önderleri, Türkiye ile tansiyonun düşmesinin olumlu olduğunu ve Ankara’yla alakaların geliştirilmesi gerektiğini lisana getirdi. Mart ayında yapılan son dorukta de Türkiye’ye yönelik tasaları not etmekle birlikte başkanlar, münasebetleri geliştirmeye hazır olduklarının iletisini vermişti.

Bu süreçte Ankara Doğu Akdeniz ve Ege mevzularında olumlu iletiler verirken, Türkiye’deki büyük çoğunluğu Suriyeli olan göçmenlerle ilgili işbirliği de masadaydı.

AB, göçmenlerin Türkiye’den Avrupa’ya geçişini önlemek ve Türkiye’de kalmalarını sağlamak için Ankara’ya verilecek 2021-2024 yılları ortasında 3 milyar euroluk yardım paketini de dün başlayan tepenin birinci gününde görüştü.

Başkanlar, yardım paketinde uzlaştıktan sonra Avrupa Kurulu’ndan, Suriye’nin komşularına yapılacak 5,7 milyar euroluk takviyenin bir modülü olan fon için “gecikme olmaksızın” resmi bir teklif yazmasını talep etti.

Avrupa Kurulu’nun, 24 Haziran akşamı yayımladığı “Dış Bağlantılar konusunda varılan sonuçlar” metninde, şu sözler yer aldı:

“Avrupa Kurulu, AB’nin genel göç siyaseti ve Avrupa Kurulu Üyeleri’nin Mart 2021’de yaptığı açıklamalar uyarınca, Komite’ye, Suriyeli mülteciler için mesken sahibi ülkeler olan Türkiye, Ürdün, Lübnan ve bölgenin geri kalanına mali takviyeye devam konusunda resmi tekliflerini gecikme olmaksızın iletmesi davetinde bulunur.”

Metinde, Türkiye’deki insan hakları ihlalleri ve hukukun üstünlüğüyle ilgili telaşlara da bir sefer daha yer verildi.

Mart 2021’deki doruğun akabinde yapılan açıklamada, Türkiye’nin 4 milyon Suriyeliye mesken sahipliği yapmasından “memnuniyet duyulduğu” belirtilmiş; Avrupa Kurulu’ndan yeniden Suriyeli göçmenlere konut sahipliği yapan Türkiye başta olmak üzere bölge ülkelerine finansal dayanağın devamı için teklif hazırlaması daveti yapılmıştı.

Bu dayanağın Türkiye ile bilhassa “sınır güvenliği, yasa dışı göçle gayret, sistemsiz göçmenlerle iltica başvurusu reddedilenlerin Türkiye’ye dönüşü” hususlarında işbirliğinin sürmesi için yapılması gerektiğine de dikkat çekilmişti.

Merkel’in kelamlarından, bu sefer önderlerin tepe sırasında dayanağın ölçüsü üzerinde de uzlaştığı ve Komite’nin teklifini “geciktirmeden” hazırlaması için davette bulunduğu anlaşılıyor.

Toplam 5,7 milyar euroluk takviyenin 3,5 milyarının Türkiye’ye iletilmesi daha evvel kararlaştırılmıştı. Geçen yıl Temmuz ayında da Avrupa Kurulu, Türkiye’ye okul çağındaki Suriyeli çocuklarla ilgili projelerde kullanılmak üzere 485 milyon euro ek fon sağlamayı da kabul etmişti. 3,5 milyar euronun yaklaşık yarım milyarının bu projeyle taahhüt altına alındığı söz ediliyor.

• Türkiye ile AB ortasındaki ‘göçmen anlaşması’ neleri kapsıyordu?
• Merkel: Türkiye’nin mülteciler üzerinden AB’ye baskı yapması kabul edilemez
• AB mülteci tepesi: Türkiye – AB mutabakata vardı

2016’da karar verilen 6 milyar euroluk takviyeye ek

Türkiye ile AB ortasında, Kasım 2015 ve 18 Mart 2016 tarihlerinde yapılan iki mutabakata nazaran AB ülkeleri belli sayıda Suriyeli göçmeni kabul edecek; Türkiye hudut güvenliğini artırarak yasa dışı göçe mani olacak ve karşılığında toplam 6 milyar euro dayanak alacaktı.

Bu dayanağın 4 milyar eurosu sağlandı. Şimdi devam eden AB doruğunda uzlaşılan 3 milyar euroluk fon ise, 2016 mutabakatının dışında yeni bir uzlaşı.

2016’da karar verilen 6 milyar euroluk yardımın nerelere harcanacağı konusunda da mutabakatlar sağlandı. AB’den yapılan açıklamalara nazaran, kalan projelerin tamamlanması yani fonun tamamının sağlanması 2025 sonunu bulabilir.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Şubat 2020’de Türkiye’nin batı sonlarını mültecilere açmış, Yunanistan hududunda yığılma yaşanmıştı.

Türk hükümeti AB’yi beş yıl evvel kelamı verilen finansmanı sağlamakta yavaş davranmakla eleştiriyor.

Türkiye’de yaklaşık 4 milyon Suriyeli mülteci yaşıyor.

Dışişleri Bakanlığı’ndan reaksiyon: Esasen AB’nin kendi huzuru için atılacak bir adımdır

Türk Dışişleri Bakanlığı, açıklamanın akabinde alınan kararlara reaksiyon gösterdi. Yapılan yazılı açıklamada şu tabirler yer aldı:

“Önerilen yeni mali yardım paketi, Türkiye’ye değil, Suriyeli sığınmacılara yönelik olup, esasen AB’nin kendi huzur ve güvenliğinin teminatı için atılacak bir adımdır. Göç işbirliğinin yalnızca mali boyuta indirgenmesi, büyük bir yanılgıdır. Bu alanda yakın işbirliği hedeflenmesi herkes için faydalı olacaktır.

“Yakalanan olumlu ivmenin sürdürülebilmesi ve Türkiye-AB bağlantılarının iştirak perspektifiyle “olumlu gündem” üzerinden ilerletilmesi için gereken, 18 Mart Mutabakatı’nın tüm taraflarıyla ve bütüncül bir anlayışla gözden geçirilerek günün gereksinimlerine ve ortak çıkarlara karşılık verecek biçimde işler hale getirilmesidir.”

Tepe öncesi 3 milyar euro tartışması

Doruktan birkaç gün evvel Bloomberg ajansı ve Guardian gazetesinin Avrupa Kurulu iç yazışmasına dayandırdığı haberlerine nazaran Kurul, 3 milyar euroluk ek fonu “mültecilerin ve göçmenlerin Avrupa’ya ulaşmasına pürüz olmak maksadıyla Türkiye’nin doğusundaki sonun denetimi için” vermeyi planladı.

Guardian gazetesi, teklif metnine dayandırdığı haberinde Ankara’ya önerilen ölçünün insani yardım odağının ötesine geçip, bilhassa Türkiye’nin doğusunda hudut yönetimi ve denetiminin finansmanı için kullanılmasının istendiğini yazıyor. Gazete, bu teklifin AB’nin Türkiye’yi de kapsayan bir “Avrupa kalesi” yaratmak istediğini savunanların reaksiyonunu çekebileceğini tabir ediyor.

Guardian gazetesine konuşan Avrupa Kurulu Mülteciler ve Sürgün edilen Bireyler ünitesi sorumlusu Catherine Woollard, hudut denetimlerine ek fon sağlamanın güvenliklerinin sağlanması maksadıyla Suriye’yi terk edenlere mani olmak manasına geleceğini söyledi. “Sınır yönetimi ve denetimi için büyük paralar tahsis edilirse, bu AB fonlarının zorla geri gönderme yahut öteki ihlallere yol alacak faaliyetleri desteklemek gayeli kullanılma riski var.” dedi.

Bloomberg, evrakta kullanılan lisanın geçen sene Doğu Akdeniz’deki gelişmeler nedeniyle Türkiye’ye yaptırım talebinde bulunulan metne kıyasla çok daha farklı olduğuna dikkat çekti.

• AB’den Türkiye’ye ‘mülteciler için 3 milyar euro’luk destek’ planı
• Yunanistan’da ana muhalefetten hükümete mülteci eleştirisi: Milletlerarası hukuk ve Cenevre Kontratları ihlâl ediliyor
• Yunanistan’dan Soylu’ya cevap: Hudutlar ne kıymetine olursa olsun korunacak
• ‘Yunanistan her şeyimizi alıp bizi Edirne’ye geri yolladı’

Kaynak: T24