Memleketler arası Af Örgütü: Çin, Sincan’da insanlığa karşı kabahat işliyor

İnsan hakları kuruluşu Memleketler arası Af Örgütü, Çin’in Uygurlar ve başka Müslüman azılınlıkların yaşadığı ülkenin kuzeybatısındaki Sincan’da insanlığa karşı cürüm işlediğini söyledi.

Af örgütü, yeni yayımlanan raporunda BM’ye soruşturma daveti yaptı ve Çin’in Uygurlar, Kazaklar ve öbür Müslüman azınlıkları, kitlesel gözaltılara, gözetlemeye ve azaba tabi tuttuğunu belirtti.

Af Örgütü Genel Sekreteri Agnes Callamard Çin makamlarını “şaşırtıcı ölçülerdeki distopyan bir cehennem yaratmakla” suçladı.

Callamard “Çok büyük sayılardaki insan beyin yıkamaya, azaba ve kamplarda öteki aşağılayıcı muamelelere tabi tutulurken, milyonlarca kişinin de yaygın bir müşahede aygıtı yüzünden endişe içinde yaşaması insanlığın vicdanını şoke etmeli” dedi.

55 eski mahkumla görüşmelerle hazırlanan 160 sayfalık raporda, “Çin devletinin en azından şu insanlığa karşı cürümleri işlediğine dair deliller var; memleketler arası hukukun temel prensiplerine karşıt olarak hapsetme ve fizikî özgürlüğün ağır bir biçimde başka yöntemlerle insanların elinden alınması, azap ve baskı” denildi.

İnsan Hakları İzleme Örgütü de geçen Nisan’da yayımladığı raporda, Çin hükümetinin insanlığa karşı kabahat işlediğine inandığını belirmişti.

Af Örgütü’nün raporunun muharriri Jonathan Loeb, düzenlediği basın toplantısında örgütün araştırmalarının “soykırım hatasının tüm ögelerinin yaşandığına yönelik deliller açığa çıkartamadığını”, lakin şimdiye dek “sadece yüzeyin kazındığını” belirtti.

Çin, Sincan’daki tüm insan hakları ihlalleri tezlerini reddediyor.

‘Ağır şiddet ve yıldırma‘

Uzmanlar Çin’in 2017’de başlayan kovuşturmalarla bir milyon kadar Uygur Türkü ve Müslümanı gözaltına aldığı ve yüzbinlercesini de mahpusa attığı konusunda genelde hemfikir.

Bölgedeki kamplar ve hapishanelerde yaygın fizikî ve ruhsal azap argümanları da var.

Çin tıpkı vakitte, zorla kısırlaştırma, kürtaj, doğum oranlarını ve nüfus yoğunluğunu azaltmak için nüfus değişimi ve dini ve kültürel gelenekleri kırmak için dini başkanları amaç almakla suçlanıyor.

Çin ise bu suçlamaları redediyor ve Sincan’daki kampların, bölgede terörle çaba için kurulan istekli mesleksel eğitim ve radikalleştirmeden arındırma programları olduğunu tez ediyor.

Af Örgütü’nün raporunda “terörle mücadelenin” kitlesel gözaltıları açıklayamayacağı ve Çin hükümetinin faaliyetlerinin “Sincan’ı birtakım kısımlarındaki nüufusu din ve etnik köken temelinde toptan maksat almak için açık bir niyeti ve İslami dini inançlar ve Türki Müslüman etnik-kültürel uygulamaları silmek için ağır şiddet ve yıldırmanın kullanımını gösterdiği” belirtildi.

Getty Images Çin, bir milyona yakın Uygur Türkünü ve başka Müslüman halkları Sincan’daki kamplarda tutmakla suçlanıyor.

Af Örgütü, Sincan’daki kamplara alınanların da “kesintisiz bir endoktirinasyon kampanyasının yanı sıra, fizikî ve ruhsal azaba maruz kaldığına” inandıklarını kaydetti.

Rapora nazaran bu azap formülleri ortasında, “kaba dayak, elektrik, şiddetli konumlarda tutma, ‘kaplan koltuğu’ dahil yasadışı bağlı tutma tekniklerinin kullanımı, uykudan yoksun bırakma, duvardan asılma, çok soğuk ısılara maruz bırakılma ve tecerit hücreleri” bulunuyor.

Diğer yerlerde de var olduğu belirtilen ‘kaplan koltuğu’ bedeni tek bir yere zincirlemek içi çelik bir sandalye ve demir ayaklar ve kelepçelerden oluşan bir düzenek. Af Örgütü’ne konuşan birtakım eski mahkumlar, birtakım mahkumların saatler hatta günler boyunca bu sandalyelerde oturtulduğunu söyledi.

Af Örgütü ayrıyeten, Sincan’daki kampların “Çin’in adalet sisteminin ya da iç hukukunun dışında faaliyet gösteriyor üzere göründüğünü” ve mahkumların kamplardan hapishanelere götürüldüğüne dair deliller da bulunduğunu kaydetti.

Af Örgütü’nün raporunda yer alan bulguların bir birden fazla daha evvel de bildirilmişti. Lakin bu raporun Çin’in üzerindeki baskıyı artırma ihtimali var. ABD Dışişleri Bakanlığı da Sincan’da yaşananları soykırım diye tanımlamış, İngiltere, Kanada, Hollanda ve Litvanya Parlamentoları da bu tanımlamayı yapan kararlar almıştı.

Kaynak: T24