Basın mensupları anlatıyor: ‘Emniyet Genelgesi polisin basına yönelik şiddetini artırdı ve legal hale getirdi’

Getty Images AFP foto muhabiri Bülent Kılıç’ın avukatı Zelal Pelin Doğan, Kılıç’ın hür bırakıldığını, resmi bir gözaltı yapılmadığını lakin müvekillinin hukuka karşıt bir biçimde tutulduğunu lisana getirdi.

Polis, Cumartesi günü İstanbul’da düzenlenmek istenen LGBTİ+ Onur Yürüyüşü’nde Fransız haber ajansı AFP’nin foto muhabiri Bülent Kılıç’ı boğazına basarak gözaltına aldı. Yaşananların akabinde toplumsal olaylarda polisin basın mensuplarına yönelik sergilediği sert müdahaleler de gündeme geldi.

Alanda çalışan kimi gazetecilere nazaran, kamusal alanda misyonlarını yapan polisin ses ve imaj kayıtlarının alınmasını engelleyen genelge “basın mensuplarına yönelik şiddetin artmasında rol oynadı.”

14 basın örgütü gazetecilere yönelik uygulanan sert müdahaleyi protesto etmek için yarın İstanbul, Ankara ve İzmir Valiliği önünde aksiyon daveti yaptı. İstanbul ve İzmir’deki hareketler saat 14.00’te; Ankara’da ise 11.30’da gerçekleştirilecek.

ABD’de bir polis tarafından tıpkı prosedürle boğazına çökülerek öldürülen George Floyd’un hatırlatıldığı basın örgütlerinin ortak açıklamasında, “Ülkemizdeki güvenlik güçlerinin bunu örnek alırcasına şiddet uygulaması hepimizi derinden endişelendirmektedir” denildi.

Gazeteciliği boğamayacaksınız!

Gazetecilere şiddet uygulayan kamu görevlileri suç işliyor. Bu gidişe hep birlikte dur diyebiliriz

⏰ Yarın saat 14:00’da
???? İstanbul Valiliği önünde buluşuyoruz #NefesAlamıyoruz pic.twitter.com/50YdjvvyU2

— DİSK Basın-İş (@Disk_Basin_is) June 28, 2021

BBC Türkçe‘ye konuşan DİSK Basın İş Sendikası Genel Lideri Faruk Eren, İstanbul Valiliği’nden de mevzuya ait randevu talep edildiğini söyledi.

Bülent Kılıç’a yapılanların gazetecilere yönelik baskıda bir dönüm noktası olduğunu lisana getiren Eren, “O gün birçok gazeteciye taarruz oldu. Bülent Kılıç’a yapılan en vahimiydi. Hepimizi dehşete düşürdü. Canına kast etmişlerdi. Çok daha vahim bir şey olabilirdi orada” diye konuştu.

• Emniyet’in kamusal olaylarda ‘ses ve manzara kaydı alınmasını engellemek için’ yayımladığı genelge nedir?

Emniyet Genelgesi nasıl etkiledi?

Tecrübelerini BBC Türkçe’ye anlatan, alanda haber yapan gazeteciler ise kendilerine yönelik şiddetin her geçen gün daha da arttığını belirtiyor.

Gazeteciler, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından 30 Nisan’da yayımlanan ve kamusal alanda vazifelerini yapan polisin ses ve manzara kayıtlarının alınmasını engelleyen genelgenin de kendilerine yönelik şiddeti artırdığını söylüyor.

Kelam konusu genelgede, polisleri kaydeden bireylerin engellenmesi ve haklarında isimli süreç yapılması gerektiği belirtilmişti.

Getty Images

‘Yeni bir taktik uygulanıyor’

Polisin 1 Mayıs’tan itibaren taktik değiştirdiğini savunan AFP foto muhabiri Bülent Kılıç, “10 tane polis 2 göstericiyi ortaya alıyor. Etrafında dayanağa gelmiş polisler de gazetecileri tutup fırlatıyor. Bu yeni taktik. Dayanağa gelmiş takımlara ‘Gazeteciler karşı dikkatli olun’ denmiyor, onlara ‘Gazetecileri süpürün’ deniyor. Onlar da buyruğu bu türlü anlıyor” diye konuşuyor.

Asıl sorunun, “10 tane polisin 2 göstericiyi neden çember içine alması” olduğunu tabir eden Kılıç, bu çemberin bir “karanlık alan” olduğunu ve kendisinin de bu “karanlık alana” sokulduğunu şu sözlerle anlatıyor:

“O karanlık alanda başınıza her şey gelebilir. Kimsenin de bunu görüntülemesini istemiyorlar. Fotoğrafçılar olarak biz bunu görmeye çalışırız. Ben o alandayken fotoğrafımı çeken arkadaşa da sil diye tehdit etmişler. İmgelerimi çeken insanları tartaklamışlar. O alan, karanlık alan. Kayıt istenmiyor orada.”

‘Çekemezsin yasak bir rutin oldu’

Kozmik gazetesi muhabiri Meltem Akyol’a nazaran, polislerle gazeteciler ortasındaki “‘Çekemezsin yasak’, ‘Çekerim bu benim işim'” diyaloğu bir rutin olmuş vaziyette.

Emniyet Genelgesini kıymetlendiren Akyol “Genelge öncesinde şayet 1 şiddet ünite varsa bu sonrasında 10 oldu” diyerek kelamlarını şöyle sürdürüyor:

“Bunu bayan hareketlerinde de, Boğaziçi Üniversitesi hareketlerinde de gördük. Ağır bir polis şiddeti var. Bu şiddetin görüntülenmemesine yönelik de önemli bir engelleme var. Bu genelge ile birlikte yeterlice arttı”

Yol TV’nin Ankara muhabiri Özge Uyanık ise, Emniyet Genelgesi öncesinde de polisin misal biçimde gazetecilere şiddet uyguladığını lakin genelgenin şiddet için meşruiyet doğurduğunu kaydediyor.

1 Mayıs’ta Ankara’daki harekette çekim yaptığı sırada polisin cep telefonunu alıp kırdığını da aktaran Uyanık, “Genelge sonucu prestijiyle gazeteci de olsa, yurttaş da olsa çekim yapanlar açısından hiçbir şeyi değiştirmedi. Bu bir korkutma, sindirme siyaseti. Kaçıncı yüzyıldayız? Olaylarda yurttaşlar da gazeteciler üzere çekim yapıyor” diye konuşuyor.

Reuters

‘Şiddet hem fizikî hem de psikolojik’

BirGün gazetesi muhabiri Meral Danyıldız ise vazifelerinde fizikî ve ruhsal baskı ile karşı karşı olduklarını söylüyor.

Alanda haber yapan çok az sayıda gazeteci olduğunu tabir eden Danyıldız şöyle devam ediyor:

“Hem fizikî şiddet var hem de ruhsal şiddet. Hem dayak yememeye hem de polis gelir de makinamı alır ve fotoğrafları siler mi endişesiyle çektiklerimizi bir an evvel gazeteye göndermeye çalışıyoruz. Emniyet genelgesi sonrasında ise bir fark görmüyorum açıkçası. Evvelce hiçbir şeye dayandırmadan yapıyorlardı, artık genelgeye dayandırıyorlar. Artık ‘Genelge var kamerayı kapat’ diyorlar.”

BBC BirGün muhabiri Meral Danyıldız, “Emniyet Genelgesi’nin polis şiddetini meşrulaştırdığını” söylüyor.

‘Her hareketten sonra bacaklarım ve kollarım mosmor meskene gidiyorum ‘

Evrensel’den Meltem Akyol, Bülent Kılıç’ın yaşadıklarının çok vahim olduğunu fakat gazetecilere yönelik çok sayıda şiddet olayının kayıtlara dahi geçmediğini lisana getiriyor.

“Her hareketten sonra bacaklarım ve kollarım mosmor biçimde meskene gidiyorum” diyen Akyol, gazetecilerin tekmeyle ve kalkanlarla engellenmeye çalışıldığını vurguluyor:

“Öte yanda direkt muazzam bir şiddet gören meslektaşların varken, bu tip şeyleri söylemeye bile çekiniyorsun. Bu ‘sıradan’ şeyler de kayıt altına alınmıyor.”

‘Kurum kartları basın kartı olarak görülmeli’

DİSK Basın İş Genel Lideri Faruk Eren, Vali ile görüşme taleplerinin kabul edilmesi durumunda, öncelikli isteklerinin gazetecilerin iş yapmalarının engellenmemesi olacağını belirtiyor.

Lakin mevzunun çok çetrefilli bir sorun olduğunu da kelamlarına ekleyen Eren, “İktidar basın kartlarını da inhisarına almış durumda. Büyük bir keyfiyet var. Alanda haber peşinde koşan meslektaşlarımızın birçoklarının basın kartı bile yok. Kurum kartlarının basın kartı olarak görülmesini de isteyeceğiz. Lakin bu elbette ki bir devlet politikası” diyor.

Türkiye’de resmi basın kartlarını düzenlemek ve dağıtma vazifesi, hükümet sisteminin değişmesiyle birlikte Cumhurbaşkanlığı Bağlantı Başkanlığı’na verildi.

Bu misyon değişimiyle birlikte “Sarı Basın Kartı” olarak bilinen basın kartları değişti ve “Turkuaz Basın Kartı” oldu. Fakat “Sarı Basın Kartı” sahibi birtakım gazeteciler ise yeni ve geçerli olan “Turkuaz Basın Kartı” müracaatından sonuç alamadı.

Muhalif medya kuruluşlarına nazaran hükümet, basın kartı onay sisteminde “keyfi ve politik” davranıyor.

Reuters

‘İlan yoluyla da engelleniyoruz’

Üniversal muhabiri Akyol, basın kartı başvurusu yaptığını lakin hiçbir dönüş alamadığını söylüyor:

“Ret de yok, kabul de yok. Komiteye onay için gitmediğini biliyorum. Resmi olmayan bir orta güvenlik komitesinde duruyor. Evrensel’de 15 Temmuz’dan sonra basın kartı alabilen kimse yok. Hali hazırda sarı basın kartından turkuvaza da kimse geçebilmiş değil. Münasebetiyle gazetede genel yayın direktörü de dahil kimsenin turkuaz basın kartı yok.”

Akyol’a nazaran basın kartının olmaması haber takibindeki tek mahzur değil. Haberin yayımlanması ve sonrasında da meselelerin yaşandığı savunan Akyol şöyle devam ediyor:

“Bülent Kılıç’a polis saldırdı. Ancak ben bunu ‘saldırdı’ diye yazarsam bu sefer de gazete Basın İlan Kurumu’nun ilan kesme cezalarıyla karşı karşıya kalıyor. Hakikaten etraf hareketinde jandarmanın köylülere yaptığını ‘saldırdı’ yazdık diye ceza yedik.”

‘Basın kartı olmaması muhalif medya ayrımcılığına sebep oluyor’

Pekala, basın kartının olmaması alanda haber takibi yapan gazeteciler için ne cinsten zorluklara neden oluyor?

Alan aksiyonlarını gazetesi Kozmik dahil olmak üzere kısıtlı sayıda basın kurumunun takip ettiğinin altını çizen Akyol, “Alandaki pek çok gazetecinin aslında basın kartı yok. Ancak bazen olanları da alana sokmayabiliyor polis. Daha kıymetlisi ise ‘kartın yoksa aslında muhalefet medyasındasın’ algısı var. Kartın ayırımcılığı da burada başlıyor” diyor.

Basın kartı olmayan ve olayları kurum kartıyla takip eden BirGün muhabiri Danyıldız, polislerin birden fazla vakit basın kartları olmayan gazetecileri, “Eline telefonu alan gazeteciyim diye dolaşıyor” üzere sözlerle aşağıladığını aktarıyor:

“Basın kartım olsaydı nasıl olurdu bilmiyorum ancak kurum kartıyla vakit zaman zahmet yaşıyorum.”

EPA

‘Kadın olmak dezavantaj’

Saha muhabiri olmanın gereğince sıkıntı olduğunu lisana getiren Akyol, fakat bayan gazeteciler için kimi öbür dezavantajların da olduğunu söylüyor:

“Kadın olmak dezavantaj elbette. İtiş kakış sırasında önemli zahmet yaşıyorsun. İterken göğüslerine dokunuyor polis. Ya da sırıtarak seninle konuşuyor.”

Danyıldız ise polislerin bayan gazetecilerle konuşurken daha az çekindiğini savunuyor:

“Bize karşı istediklerini daha fazla söylüyor gibiler. Ancak birebir şiddete maruz bırakılıyoruz erkek gazetecilerle. Ayrıyeten polisler orta ara gelip bayan gazetecilere, ‘Sen ortada kalacaksın, sen bizim ardımızdan gel, başına bir şey gelir’ üzere laflar ediyor. Güya biz güya muhafazaya muhtaç varlıklarmışız üzere. Hiçbir polis erkek gazeteciye bu türlü bir şey dememiştir.”

Kaynak: T24