Suranjana Tewari – BBC News Çin’de 500 kilometrelik gizemli bir seyahate çıkan fil sürüsünün neden bu türlü göç ettiği ve olağan dışı …
Suranjana Tewari – BBC News
Çin’de 500 kilometrelik gizemli bir seyahate çıkan fil sürüsünün neden bu türlü göç ettiği ve olağan dışı davranışlar sergilediği konusunda bilim insanları uzlaşmaya varmış değil.
Hayli zeki oldukları bilinen filler, uzmanlar tarafından yakından takip edilen ve haklarında birçok şey bilinen hayvanlar. Fakat Çin’de gizemli bir seyahate çıkan filler bilim insanlarını da şaşırttı.
Fillerin kısa ara yol kat etmesi olağan dışı bulunmuyor. Lakin bilim insanlarını şaşırtan fil sürüsü, bir yılı aşkın müddettir yollarda ve 500 kilometrelik bir aralık kat etmiş durumda.
Geçen yıl bahar aylarında ülkenin güneybatısında Myanmar ve Laos hududu yakınındaki Şişuangbanna bölgesinden yola çıktığı düşünülen filler, kuzeye yanlışsız hareket ederek yerleşim bölgelerinden geçti.
Fillerin seyahati yakından izlendi. Geçtikleri yerlerde konutların kapılarını kırdılar, yemek ‘çaldılar’, çamurda oynadılar, kanalda banyo yaptılar ve ormanın orta yerinde uyukladılar.
Son olarak Yuşi kenti yakınlarında bulunan sürünün tekrar güneye yöneldiği düşünülüyor.
Fillerin geri dönüp dönmeyeceği bilinmiyor. Tıpkı ülkede şimdiye kadar görülen en büyük fil göçünün neden gerçekleştiğinin bilinmemesi üzere.
New York City Üniversitesi’nden araştırmacı Joshua Plotnik, “Hakikati kimse bilmiyor. Lakin yemek, su, barınma üzere gereksinimlerle bağlı olduğunu neredeyse biliyoruz. Asya’da fillerin yaşadığı doğal alanlarda beşerler tarafından rahatsız edilme olasılıkları artmış durumda ve bu durum hayat alanlarının parçalanmasını, kaynakların azalmasını getiriyor” diyor.
Plotnik, fillerin bu hareketinin kümedeki toplumsal dinamiklerle de alakalı olabileceğini söylüyor.
Filler, en yaşlı ve zeki dişi bireyin kümesi yönettiği ana erkil bir yapıya sahipler.
Yetişkin bir fil olmalarıyla birlikte erkekler kümesi terk ediyor ya da öteki erkeklerle bir ortaya geliyor.
Öte yandan, göç eden fil sürüsü ortalarında 3 erkeğin de bulunduğu 16-17 filden oluşuyordu. İki erkek geçen ay ayrıldı ve küme tek erkek fil ve dişilerle yoluna devam etti.
Şişuangbanna Tropik Botanik Bahçesi’nden araştırmacı Profesör Ahimsa Campos-Arceiz, “Bu durum olağan dışı değil. Fakat bu kadar uzun mühlet erkek filin kümede kalmasına şaşırdım. Muhtemelen alışılmadık bir toprakta olmalarıyla alakalı. Kasaba ve kentlerde hareket ettiklerinde onların çok yakın olduklarını görüyorum. Bu gerilim yaşadıklarını gösteriyor” diyor.
Filler, insanlara öteki memelilerden daha çok benzeyen davranışlara sahip: Doğum anında memnun olmak, vefata üzülmek ve tanımadıkları topraklarda tasa duymak üzere hisler da insanlara bir epey benziyor.
Araştırmacılar iki dişi filin seyahat sırasında doğum yapmasına da çok şaşırmış:
Zambiya merkezli Game Rangers International isimli yırtıcı hayat muhafaza örgütünden Lisa Olivier, “Filler alışkanlıklarına çok bağlıdır. Doğum yapmaya yakın bir vakitte yeni bir bölgeye gitmeleri alışılmadık bir durum” diyor.
Olivier, fillerin birlikte uyuduğu ünlü fotoğrafın da şaşırtan olduğu görüşünde:
“Yerde yatmalarının nedeni hepsinin çok yorulmuş olması. Öte yandan ortalarındaki etkileşim olağanda ayaklarının titreşimiyle oluşan seslerdir lakin kentlerde otomobil gürültülerine maruz kaldılar.”
Ömür alanları daraldı
Bilim insanları bunun bir göç sayılmasının güç olduğunu, zira sabit bir rotanın izlenmediğini söylüyor.
Çin dünyada fil nüfusunun arttığı az yerlerden. Müdafaaya dönük uğraşların artması, bu durumun mimarı.
Yunnan’daki fil popülasyonu 1990’larda 193 iken bugün 300’e ulaştı.
Lakin kentleşme ve orman tahribatı fillerin hayat alanlarını daraltıyor. Uzmanlar fillerin yeni barınma alanları ve besine daha kolay erişim arayışında olduğunu kaydediyor.
Bir günde muhtaçlık duydukları 150-200 kilogramlık yemeği bulabilme uğraşı, fillerin rutinini belirliyor.
Sürü havadan izleniyor
Uzmanlar, fil sürüsüyle beşerler ortasında tehlikeli bir müsabakanın yaşanmamış olmasından şad.
Yetkililer filleri drone’larla izleyerek, hayvanları rahatsız etmeden filler hakkında birçok yeni bilgi edinilmesinin arayışında.
Olivier, hükümetle lokal otoriteler ortasında işbirliğini sağlıyor.
Geçtiğimiz aylarda yetkililer çeşitli yerlere yemekler bırakarak ve otoyolları araçlara kapatarak fillerin güvenliğini sağlamayı başardı.
Campos-Arceiz, “Genelde fillere ne yapmaları gerektiğini söylemek üzere bir kusura düşülür. Burada ise müdahaleci bir yol izlenmemesinden mutluyuz. Aksi takdirde saldırgan davranışları tetikleyebiliriz” diyor.
Öte yandan fillerin görüntü ve fotoğrafları şimdiden toplumsal medya yıldızı olmalarını beraberinde getirdi.
Bu durum ülkede fillerle ilgili hassasiyet ve farkındalığın artmasına da hizmet ediyor.
Kaynak: T24