“Üvey evlat mıyız diye düşünmeye başladık”; Erdoğan’ın açıkladığı müzik yasağı kararından sonra müzisyenler ve işletmeciler ne yapacak?

Beğenilen Yel-Melis Karaca

Fransa’da gençleri kültür-sanata teşvik etmek emeliyle 300 Euro dayanak sağlanması şimdi duyurulmuşken, Türkiye’de müziğe ve gece hayatına darbe vuracak nitelikte bir açıklama yapıldı. Olağanlaşma adımlarının görüşüldüğü kabine toplantısında, AKP Genel Lideri ve Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, yerlerin canlı yahut banttan müzik yayınının saat 24.00 ile sonlandırılacağını duyurdu.

Koronavirüs kısıtlamaları yeme-içmeden hazır giysiye, cümbüşten otomotive pek çok bölümde derin yaralar açtı. Salgının en ağır darbe vurduğu cümbüş dalı çalışanları, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Kusura bakmasınlar, gece kimsenin kimseyi rahatsız etmeye hakkı yok” açıklamasıyla duyurduğu müzik saati kısıtlamasıyla bir darbe daha aldı.

Toplumsal medyada Erdoğan’ın “kusura bakmasınlar” tabirine atıf olarak açılan #kusurabakıyoruz etiketiyle yansılar gelmeye devam ederken, Cumhurbaşkanlığı Bağlantı Lideri Fahrettin Altun ise kelam konusu tenkitlerin “ideolojik bir çarpıtma olduğunu” savundu ve bu karara “sevinmek gerektiğini” söyledi. 

AKP kulislerinden gelen bilgilere nazaran, müzik saati kısıtlaması için genelge yayınlanacak. Fakat sınırlamanın pandemi süreciyle hudutlu kalıp kalmayacağı ve kalıcı olup olmayacağı şimdi bilinmiyor. 

Turizm Restoran Yatırımcıları ve Gastronomi İşletmeleri Derneği (TURYİD) Lideri Kaya Demirer de Covid salgınından sonra da devam edeceğinden tasa duyulan kısıtlamayla ilgili Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ile görüştüğünü söyleyerek, “Müziğin 24.00 ile sonlandırılması kademeli olağanlaşmanın bir kesimi. Sayın Bakan bunu öbür hiçbir yere çekmeye gerek olmadığını, kısıtlamanın yakın bir vakitte kademeli bir biçimde kalkacağını söyledi” dedi.

Erdoğan’ın kısa müddette müzisyenler ve kamuoyu tarafından reaksiyon çeken sözleri, kararın bilimsel bir münasebet ile değil, “keyfi” olarak alındığı ve “ömür usulüne müdahale olduğu” yorumlarını beraberinde getirdi. İşletmeciler ve müzik işçileri ise en hareketli geçecek yaz döneminde, işlerini hangi şartlarda ve saatlerde yapabileceklerini anlayabilecekleri “genelgeyi” bekliyor. 

Müzik kısıtlaması gece hayatının sonu mu olacak, cümbüş kesimi pandemiden sağ kurtulabilecek mi, kısıtlamaların tüzel desteği nedir, dal işçileri nasıl geçinecek; T24 kısıtlamanın tesirlerini ilgilerine sordu: 

Doğan Duru: Biz kimseyi rahatsız etmek üzerine bir şeyler yapan beşerler olmadık

Konser yasaklarına reaksiyon olarak Maçka Parkı’nda yaptıkları konserle gündeme gelen Redd kümesinin solisti Doğan Duru, Erdoğan’ın cümlesini “rahatsız edici” olarak nitelendiriyor: 

“Biz müzisyenler, kimseyi rahatsız etmek üzerine bir şeyler yapan beşerler olmadık. Bir kurallar tertibi vardır ve o kurallar devletin, Turizm Bakanlığı’nın, mülki yönetimin verdiği kurallardır. Canlı müzik ruhsatlarından, konser salonu ruhsatlarına, bar, pavyon ruhsatlarına kadar her şey orada zati yazılı. Bu kurallar güya ihlal edilmişçesine bir cümle kurmak yanlış.”

Duru, beklentilerinin bu türlü bir cümle olmadığını, daha kapsamlı bir açıklama beklediklerinin altını çiziyor.

“Sektörün tüm bileşenleri bu cümleden kırıldı ve keder duydu. Bu saat kısıtlamasının Covid sonrası devam edeceği konusunda da kuşkularımız oldu” niyetini lisana getiren Duru, kelam konusu saat kısıtlamasının salgının akabinde da devam etmesi durumunda, dalın nasıl yıpranacağını şu sözlerle anlatıyor:

“Kapıda bekleyen taksiden, güvenlik görevlisinden, içeride çalışan insanlara kadar bu kesimin bir yürüyüş biçimi var. O yürüyüş hali de kanunlarla tabir edilmiş. Bütün bunları hiçe sayarak böylesine bir cümle kullanmak ve bu cümlenin altını da detaylandırmamak bizde kuşkular uyanmasına neden oluyor.

Bu ülke hudutlarında yaşayan insanların, herkesin bir garantisi var; o da devlet. Bir anayasamız var ve işlerin nasıl yürüyeceği de orada yazıyor. Bizim beklentimiz keyfilikten uzak olunması, kurallar neyse o denli davranılması ve herkesin ömür haline hürmet duyulması.”

Geçmiş konserlerinden birinde Doğan Duru

“Kaybeden her vakit emeğinin peşinde olan tanınmayan arkadaşlarımız olacaklar”

Duru, geç saatte sahne alan ve tanınmamış müzisyen/grupların bu kısıtlamadan en çok etkilenen küme olacağının altını çizerek, “Zaten konserler 11’de başlıyor, bazen iki küme sahneye çıkıyor. Yerlerin ciroları düşecek, çalan müzisyenlerin sayısı azalacak, işçi sayısı azalacak. Tahminen yerler erken kapanacağı için gece müşterisi, bekleyen taksicinin de müşterisi azalacak; yani bu durum dalı zincirleme olarak etkileyecek. Kiminin kaymağını yediği, çok yüksek fiyatlara sahneye çıktığı, kimi insanların da emeğinin peşinde olduğu bir dal bu. Gece 1’den sonra sahneye çıkma talihi bulan tanınmamış bir sürü müzisyen arkadaşımız var,  burada kaybeden her vakit emeğinin peşinde olan tanınmayan arkadaşlarımız olacaklar” diyor.

“Bu devirde müzisyenlerin tek dostu müzisyenler”

Bütün müzisyenlerin saat kısıtlamasına reaksiyon göstermesi gerektiğinin savunan Duru, şöyle devam ediyor:

“Biz kendi kendimizi sıkıntı etmeliyiz. Sesi çıkmayan arkadaşların sanatla, sepetle alakası yok muhtemelen, o arkadaşlar kendilerini ticaretle ilişkilendirdikleri için sessiz kalıyorlar. Birtakım isimlerin konforları çok yerinde olduğu için ve zati onarın 12’de işleri bittiği için ses çıkartmayacaklardır, yüksek kaşelerle seri açık hava konserleri yapacaklardır. Bu periyotta çok etkilenmiş bu dal olabildiğince kenetlenmeli, yardımlaşmalı. Konserler programlarının da hakkaniyetli bir biçimde dağıtılmalı. Bu periyotta müzisyenlerin tek dostu müzisyenler, bunu kimsenin unutmaması gerekiyor.”

Sahnesi hâlâ kapalı olan Off Gümüşlük’ten

Bodrum’da bulunan yer Off Gümüşlük de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “müzik kısıtlaması” açıklamasının akabinde işletmenin geçireceği yaz dönemini anlamak için genelge bekleyenlerden. 

Off Gümüşlük, kısıtlamanın ayrıntılarının hâlâ bilinmediğini vurgulayarak şunları aktarıyor: 

“Yapılan açıklama dışında elimizde bir genelge olmadığı için kısıtlamanın ayrıntılarını bilmiyoruz. Yer tipleri ortasında uygulama farklılıkları var. Otel, restoran, bar üzere… Desteğini çözemiyoruz. Olağanlaşma sürecinin öncelikli uygulamaları içinde olmadığımızı esasen görüyoruz.”

“Müzik işçileri için durum hayati boyuta geldi” 

İsminin ‘eğlence sektörü’ olması bu bölümün ciddiyetini gölgeleyemez. Pandemiyle gayrette yararı olan uygulamalarda çok sıkıntı koşullardan geçerek elimizi taşın altına ziyadesiyle koyduk ve gerekirse koymaya devam ederiz lakin bahisle kontağını kurmakta zahmet çektiğimiz uygulamalar bizi endişelendiriyor. Hayatını turizm ve cümbüş dalından devam ettirmeye çalışan herkesin ve bilhassa müzik işçilerinin çektikleri ekonomik kahır olmaktan çıkıp hayati noktaya geldi. Birçok işletme üzere Off Gümüşlük’ü de bugünlere getiren en başta müzik işçileridir. 

Görülmemek, duyulmamak yok sayılmaktır. Yok sayılmanın kederi ve galiba artık biraz da şaşkınlığı içindeyiz. Yayınlanacak genelgeden daha yapan ve daha kapsayıcı uygulamalar çıkmasını umuyoruz, bekliyoruz…”

“Virüsün gece tarifesi yoktur herhalde”

Ezginin Günlüğü ve Komik Günler kümelerinde saksofon, fagot ve piyano çalan müzisyen Can Göktürk de, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamasına ait olarak, “Elbette ki hiçbir canlı, öteki hiçbir canlıyı, yalnızca gece vakti değil, günün hiçbir saati rahatsız etmemeli. Fakat bu cümle şayet mesleğimiz olan müzik için söylendiyse; açıkçası bu açıklamayı ben de dahil benim üzere düşünen insanların tamamının yanlış anladığına inanmak istiyorum” yorumunu yapıyor.

AVM, otel, restoranlardaki “olağanüstü” pandemi kurallarının uygulanması halinde müzisyenlerin de dinleyicilerle buluşabileceğini belirtiyor Göktürk ve şöyle devam ediyor:

“Pandemi öncesinde de 00.00 sonrasında hiçbir sanatkarın rahatsızlık verdiğini ben duymadım, her şey bu kadar esnekken, keşke sanat için de birebir tedbirler geçerli olsa, virüsün gece tarifesi yoktur herhalde… “ 

Yalnızca müzik ya da sanat aktiflikleri için uygulanan bir karar olunca insan ister istemez bir durup düşünüyor hakikaten ’üvey evlat’ mıyız diye. Toplumsal medyada eleştirildiği üzere rastgele verilmiş, keyfi bir karar olduğunu düşünmüyorum. Kesinlikle ki bir hedefi, bir sebebi vardır bu işin. Pekala hayat usulüne müdahale mi derseniz, hiç kimsenin, müziğe bir düşmanlık beslediğine inanmak bile istemem. “

Komik Günler’in konserlerinden birinde Can Göktürk

“Dinleyicilerimiz de dahil, hepimiz etkileneceğiz!”

Konser salonunda, barda ve sahne alınan saatlerin değişiklik gösterdiğini de belirten Göktürk, bu işten en çok kimlerin etkileneceğine ait soruya ise şöyle karşılık veriyor: 

“Hepimiz! Hepimiz etkileneceğiz! Dinleyicilerimiz de dahil, hepimiz! Daha fazla, çoğunlukla düğünlerde, barlarda çalan müzisyen arkadaşlarımız etkilenecek, tahminen onların aileleri, tahminen çocukları etkilenecek. Şenlikler etkilenecek. Tahminen geçtiğimiz Haziran ayından sonra daha fazla kıymet vermeyi planladığımız turizm bölümü de etkilenecek. Bütün gün işte çalışmak zorunda olup akşam başını rahatlatmak, eğlenmek, hüzünlenmek, dans etmek isteyen beşerler etkilenecek. Hepimiz etkileneceğiz…”

Avukat Gül: İş sahipleri dava açabilirler

Avukat Ali Gül, İçişleri Bakanlığı’nın çıkaracağı bir genelgeyi vilayet hıfzısıhha şuralarına göndereceğini ve bundan sonra müzik yayınının 24.00 sonrası yasaklanmasına ait kural alınacağını belirtti. 

Kısıtlama nedeniyle etkin çalışma saatleri 24.00’ü aşan, müzik yayını yapamadığında iş kaybı yaşayacak işletmelerin bu durumda neler yapabileceğine ait soruyu yanıtlayan avukat Ali Gül, şunları söylüyor:

“Mekan sahipleri, bahse mevzu vilayet hıfzıssıhha konseyi kararlarına karşı iptal davası açabilirler. Yeniden tıpkı formda yaşadıkları iş kaybını da tam yargı davası açarak devletten tazmin edebilirler. İş sahiplerinin bu yollara kesinlikle başvurması gerektiğini düşünüyorum.” 

“Eğlence dalının küçülmesi için ellerinden geleni yapıyorlar”

Pandemiye dair çabucak hemen tüm yasaklar kalkarken, müzik yayını kısıtlamasının sürmesini avukat Gül, şöyle pahalandırıyor:

“’Birileri rahatsız oluyor’ gerekçesiyle müzik yayınının yasaklanması, hükümetin daha evvelki yasakları da ideolojik saiklerle getirdiğini tekrar kanıtlıyor. Alkol yasakları da bunun diğer bir örneğiydi. Hükümet sadece makul bir müddetliğine insanların hayat biçimine müdahale etmiyor, bu müdahaleyi kalıcı hale getiriyor çünkü kelam konusu işletmeler esasen 2 yıldır çok sıkıntı durumdaydı. Bu işletmelerin batması ve cümbüş kesiminin daha da küçülmesi için hükümet elinden gelen her şeyi yapıyor.

Aslında pandemiyi münasebet göstermeden, direkt gerçek niyetlerinin insanların hayat stiline müdahale etmek olduğunu açıklasalar, bizim açımızdan da anlatması daha kolay olur.”

Kaynak: T24