HDP davası resmen başladı, bundan sona süreç nasıl işleyecek?

Ayşe Sayın
BBC Türkçe, Ankara

Anayasa Mahkemesi (AYM), Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın Halkların Demokratik Partisi’nin (HDP) kapatılması istemini içeren iddianameyi kabul etti

İddianamenin oybirliğiyle kabul edilmesiyle, 15 Ekim 2012’de siyaset ömrüne katılan HDP için kapatma davası süreci resmen başlamış oldu.

Anayasa Mahkemesi, savunmaların alınmasından sonra HDP’nin kapatılarak, iddianamede hakkında siyasi yasak istenen 451 yönetici yahut üyesinin tümüne yahut bir kısmına siyaset yasağı getirebileceği üzere, yalnızca hazine yardımının kesilmesi tarafında de karar verme hakkı bulunuyor.

Kelam ve hareketleri ile partinin kapatılmasına neden olan parti yöneticisi, deneticisi yahut üyeler 5 yıl boyunca rastgele bir siyasi partinin kurucusu üyesi yahut yöneticisi olamayacak.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Bekir Şahin’in, HDP’nin kapatılması istemiyle hazırladığı ikinci iddianamesine ait birinci incelemeyi bugün yaptı.

Yüksek mahkeme, görevlendirilen raportörün, yeni iddianamenin kabul edilmesi tarafındaki görüşüne uydu ve iddianameyi kabul edilebilir nitelikte buldu.

AYM, Başsavcı’nın “tedbir” olarak dava sürecinde HDP’nin banka hesaplarına el konulması istemini ise “reddetti.”

Bu ret kararı, AYM’nin, Anayasa’da kapatma davasıyla ilgili yaptırım yollarından sayılan, HDP’nin “hazine yardımından kısmen yahut büsbütün mahrum bırakılması” kararı vermesine pürüz değil.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, birinci olarak 17 Mart’ta hazırladığı iddianameyi AYM’ye göndermişti. Lakin Yüksek Mahkeme, iddianamede eksiklikler bulunduğu gerekçesiyle birinci iddianameyi iade etmişti. Şahin, 843 sayfalık ikinci iddianameyi ise 7 Haziran’da AYM’ye gönderdi. İddianamede, 451 partili hakkında siyasi yasak isteniyor ve 69 partilinin kelam ve aksiyonları, temelli kapatılması istemindeki “suçların odağı” olmasına münasebet gösteriliyor.

Türel süreç nasıl işleyecek?

AYM’nin iddianameyi kabul etmesi ile HDP hakkındaki kapatma davası süreci de resmen başlamış oldu.

AYM, davanın kabulünün akabinde, iddianameyi HDP’ye gönderecek ve partiye ön savunmasını yapmak için 60 günlük müddet tanıyacak. HDP’nin savunma için ek mühlet istemesi halinde bu müddet en fazla 90 güne uzayabilecek.

HDP’nin ön savunmasını vermesinin akabinde, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Bekir Şahin, temel hakkındaki görüşünü AYM’ye sunacak.

Şahin’in kelamlı görüşünün HDP’ye iletilmesinin akabinde, Şahin kelamlı açıklama, HDP’liler de kelamlı savunmalarını yapacak. Kelamlı açıklama ve savunmaların tamamlanmasının akabinde görevlendirilen AYM raportörü, gerekli bilgi ve evrakları toplayarak temel hakkındaki raporunu hazırlayacak. Bu süreçte gerek HDP; gerekse Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı mahkemeye ek savunma ve ek kanıt sunabilecek.

Anayasa Mahkemesi bu sürecin akabinde toplanarak, Yargıtay Cumhuriyet Başsacılığı’nın kapatma talebini asıldan görüşmeye başlayacak.

Üçte iki çoğunluğun oyuyla karar verilecek

Anayasa Mahkemesi, siyasi parti kapatma davalarında üyelerin üçte iki çoğunluğunun oyuyla karar alabiliyor.

Buna nazaran HDP hakkındaki kapatma davasında da partinin temelli kapatılması ya da hazine yardımından mahrum bırakılması kararları 15 üyenin en az 10’unun kabul tarafındaki oyuyla mümkün olabilecek.

Siyasi parti kapatma davası sonucunda verilen karar, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ile ilgili siyasi partiye bildirim edilecek ve Resmi Gazete’de yayımlanacak.

AYM’nin önünde hangi seçenekler var?

AYM, HDP’nin temelli kapatılmasına karar verebilir. Bu türlü bir durumda, kelam ve hareketleriyle partinin temelli kapatılmasına neden olan parti yöneticisi deneticisi yahut üyelerine 5 yıllık siyasi yasak getirecek, partinin malvarlıkları da Hazine’ye devredilecek.

HDP içerisinde partinin dışlanmasına muhalefetin de ses çıkarmadığı görüşü sıkça lisana getiriliyor

Mahkemenin önündeki ikinci seçenek ise HDP’nin kapatılması yerine hazine yardımından mahrum bırakılması. Buna nazaran parti faaliyetine devam eder ve yöneticileri ve üyeleri için siyasi yasak sözkonusu olmaz, kabahatin tartısına nazaran Mahkeme, partinin hazine hazine yardımından kısmen yahut büsbütün mahrum bırakılmasına karar verebilir.

Temelli kapatılma ve odak olma nedir?

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, HDP’nin, Anayasa’nın 68. Unsurunun 4. Unsurunda sayılan “devletin bağımsızlığı, ülkesi ve milletiyle parçalanamaz bütünlüğü, insan haklarına, eşitlik ve hukuk prensiplerine, milletin egemenliğine, demokratik ve laik cumhuriyet unsurlarına muhalif olamayacağı, sınıf yahut zümre diktatörlüğünü yahut bir cins diktarlüğü savunmayı ve yerleştirmeyi amaçlayamaz, kabahat işlenmesini teşvik edemez” kararına muhalif fiilleri nedeniyle, temelli kapatılmasını istedi.

Anayasa’nın 69. Hususu, bir siyasi partinin 68. Unsurunun 4. fıkrasındaki aksiyonlarından ötürü temelli kapatılmasına, lakin onun bu nitelikteki fiillerinin, o partinin üyelerince ağır bir biçimde işlendiğinin Anayasa Mahkemesi’nce tespiti halinde karar verebileceğini karara bağlıyor. Anayasa ve Siyasi Partiler Kanunu’nunda “odak olma hali” şöyle tanımlanıyor:”Bir siyasî parti, bu nitelikteki fiiller (68-‘deki fiiller) o partinin üyelerince ağır bir formda işlendiği ve bu durum o partinin büyük kongre yahut genel lider yahut merkez karar yahut idare organları yahut Türkiye Büyük Millet Meclisindeki küme genel heyeti yahut küme idare kurulunca zımnen yahut açıkça benimsendiği veyahut bu fiiller direkt doğruya anılan parti organlarınca kararlılık içinde işlendiği takdirde, kelam konusu fiillerin odağı haline gelmiş sayılır.”

Kaynak: T24