Davutoğlu: Sedat Peker’le ben vazifedeyken bilgim dahilinde münasebet kurulmadı, denetimim dışında olmuşsa bilemem

Gelecek Partisi Genel Lideri ve eski Başbakan Ahmet Davutoğlu, vazifede olduğu periyoda ve gündemdeki hususlara dair BBC Türkçe’nin sorularını yanıtladı.

Davutoğlu, Başbakan ve AKP Genel Lideri olduğu 2014-2016 ortasındaki devirde, partinin Sedat Peker’le hiçbir bağlantısının olmadığını lakin denetimi dışında alakalar kurulmuşsa bunu bilemeyeceğini söyledi.

Yolsuzluklara karşı yeni maddelerle uğraş etmek istediğini belirten Davutoğlu, bu mevzuda AKP ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından engellendiğini, STK’lardan da dayanak göremediğini belirtti.

Tahlil sürecini yorumlarken o periyotta kamuoyunun bilmediği hiçbir vaatte bulunmadıklarını savunan Davutoğlu, Pelikan yapılanması savlarını neden yargıya taşımadığını aktarırken ise yargıya güvenmediğini söz etti.

Mahmut Hamsici (MH): Tahlil sürecinin sonlanmasıyla ilgili dönüm noktası olarak Ceylanpınar’da iki polisin öldürülmesi olayını gösteriyorsunuz. Olayla ilgili sonucunda sanıklar cinayet suçlamasından beraat etti. Evrakta çelişkiler vardı. Davanın yargıcıyla ilgili meseleler oldu. Sonuçta kuşkulu bir durum ortaya çıktı. Bugünden bakıldığında kuşkulu bir durum üzerinden bu sürecin bitmiş olması sizde soru işareti yaratıyor mu?

Hayır. Gece yarısı iki polisimizin kurşunlanması bardağı taşıran son damladır. 7 Haziran’dan itibaren PKK’nın silahlı gayret davetleri vardı. Kobani olaylarında da tahlil süreci mazeret edilerek kamu nizamının nasıl tahrip edilmek istendiğini gördüm. Ceylanpınar olayını PKK üstlendi. “Ben TC’nin güvenlik güçlerini yataklarında uyurken dahi öldürürüm, devlet otoritesi değil benim otoritem vardır” demekti bu.

MH: Cinayetleri kimin işlediğinin bulunmaması soru işareti yaratmıyor mu?

Hayır hiçbir soru işareti yaratmaz. Tüzel süreçlere müdahil olmadım. Hukuksal süreç devam ederken ben aslında Başbakanlık’tan ayrıldım. Lakin bildiğim bir şey var, terör örgütü bunu sahiplendi.

MH: Evvel PKK irtibatlı bir küme üstlendi sonra da PKK’nın kendisi “Biz yapmadık” dedi. Burada da garip bir manzara var.

O onların garipliği. Ben hakikat olanı yaptım, bugün de olsa birebir şeyi yaparım. Biz zaaf gösterseydik üstlenmeye devam edeceklerdi. Bizim hücumlardan evvel reddetmedi terör örgütü. En kararlı biçimde çabayı başlattığımızda geri adım atmaya kalktı. Birinci anda söyleseydi, “Bizimle alakası yok, bu bir provokasyon” diye.

Ece Göksedef (EG): IŞİD’in Kobani’ye ulaştığı 2014’te tahlil süreci devam ediyordu. Sonrasında yapılan değerlendirmelere nazaran o devir şayet TSK Kobani’ye girip alanda var olsaydı hem tahlil sürecine ziyan vermeyecek biçimde oradaki Kürtleri hem sonlarını korumuş, hem de IŞİD’le uğraş ederek Türkiye’yle ilgili Batı’da oluşan olumsuz algıya karşılık verilmiş olurdu. Bu stil bir müdahaleyi Genelkurmay, MİT ya da siz masaya getirmiş miydiniz?

Hudut ötesinde Türkiye’nin güvenliğini ilgilendiren her mevzuda gerekli kararlar, senaryolar, konuşulur. Bunların hepsi konuşuldu. Değişik devirlerde Suriye’nin içinde bir güvenlik koridoru oluşturma halinde bir uğraş oldu. Ancak o denli bir konjonktür var ki Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Kurulu karar alamıyor. IŞİD bir terör tehdidi olarak ortada lakin kimse buna karşı adım atmış değil. Türkiye’nin güvenlik koridoru teklifine daima olumsuz yanıtlar veriliyor.

EG: Türkiye kendisi bu türlü bir adım atamaz mıydı?

Kendimiz bu türlü bir adım attığımızda bu sefer de Suriye’yi işgal eden bir güç olarak BM tarafından Rusya yahut Suriye yanlısı ülkeler tarafından eleştirilirdik. Arap dünyasında da bu farklı hallerde yansırdı. IŞİD bütün dünyayı tehdit ediyordu. Biz de daima birlikte güvenlik koridoru oluşturalım diyorduk. O güvenlik koridorunu oluşturma konusunda milletlerarası bir konsensüs oluşsa natürel ki Türkiye girerdi.

EG: Lakin daha sonra milletlerarası konsensüs oluşmadan tıpkı adımı Türkiye IŞİD’e karşı attı, Cerablus’ta.

Zira Türkiye’ye direkt bir taarruz yapmıştı. 2015’te hudutta askerimizi şehit etti, Türkiye de mukabelede bulundu.

EG: Yani Kobani’de IŞİD’e karşı bir gayret aslında masaya getirildi ancak memleketler arası reaksiyondan çekinilerek mi yapılmadı?

Hayır. Türkiye, Suriye içinde kendi çıkarları doğrultusunda müdahaleyi yapar her vakit. Lakin orada çatışan kümeler içine bu türlü bir müdahalede bulunduğunuzda memleketler arası takviyenin yanınızda olması beklenir.

MH: Milletlerarası konjonktür uygun değildi diyorsunuz lakin memleketler arası koalisyon güçleri operasyonu başlattı.

O hava gücüydü. Türkiye, Suriye’de kendi çıkarı gerektirdiğinde kara gücü kullanır. Lakin memleketler arası koalisyon hava gücü olarak kullansın, Mehmetçik tüm riskleri alarak karada savaşsın demek de, kimse kusura bakmasın lakin (olmaz).

EG: O vakit ABD’nin IŞİD’e karşı harekete geçeceği, YPG’ye yardıma geleceğinin sinyalleri açık bir formda geliyordu. Bu operasyon yapılmayınca ABD geldi…

Fakat tarihe bakarsanız PKK’nın Türkiye içindeki barikatlar, hendekler üzere eforları başlayınca Türkiye kendi içinde çabayı öncelemek durumunda kaldı.

EG:Aslında bu dediğiniz birkaç aylık bir sürecin sonrasında başlıyor. O devir Suriye’deki, huduttaki Kürt halkı ABD’nin takviyesinin kucağına itilmiş üzere olmadı mı?

Hayır, o devir bütün Kobani halkının yanındayız diye IŞİD’e karşı verdiğimiz demeçler var. Peşmerge’nin oraya geçmesi suretiyle Türkiye savaşa taraf olmadan IŞİD’e karşı bir güç oluşturma gayreti var. Kimsenin girmediği bir alanda, önü görülmez bir terör örgütüyle tek başına Türkiye’nin uğraş etmesini beklemek yanlışsız bir şey değil.

EG: Siz o devir bir Başbakan olarak bu müdahaleden yana değildiniz bu durumda.

Hayır, Kobani’deki halkın birlikte (uluslararası anlamda) bir teşebbüsle korunmasından yanaydım.

EG: Pekala tüm tahlil süreci boyunca Sayın Cumhurbaşkanı’na sormadan rastgele bir adım attınız mı?

Görüş ayrılıklarımızın olduğu konular oldu ancak doğal ki Türkiye’de Cumhurbaşkanı ve Başbakan ortasındaki ilgiler istişareye dayanan bağlardır.

MH: O periyottan, kıymetli görüş ayrılıklarından bir tane örnek vermek ister misiniz?

“Kobani düştü düşecek” sözü benim benimsediğim bir söz değildi. Tahminen Cumhurbaşkanı’nın da kastettiği düşmek üzere manasında bir şeydi. Ya da akademisyenler bildirisi konusu… Bu türlü birçok olay var ancak en temel görüş ayrılığı ise yolsuzluklarla uğraş konusundaki tavırdır.

MH: HDP Eş Genel Lideri Pervin Buldan, “Çözüm sürecinde bize vaat edilenleri yeri ve vakti geldiğinde açıklamazsak namerdiz” açıklamasını yaptı. Süreçle ilgili kamuoyunun bilmediği vaatler mi var?

Hayır. Hiç kimseye benim tarafımdan bâtın gizli bir vaat verilmiş değil. O periyot tahlil sürecinin en değerli vaadi, terör örgütü tarafından dolaylı olarak verilen vaat, bütün silahlı ögelerin Türkiye’den çıkmasıydı. Çıkmadı. O vaadi gerçekleştirmedikten sonra, hükümet olarak bizim tarafımızdan hangi vaatlerin gerçekleştirildiğini tartışmak da çok abesle iştigal.

MH: O silahlı güçlerin büsbütün yurtdışına çıkmasına bağlı olan, kamuoyunun bilmediği bir kadro vaatler var mıydı pekala?

Bu türlü bir şey kelam konusu değil.

EG: Osman Baydemir 7 Haziran 2015 seçimleri sonrası koalisyon görüşmeleri yapılırken çeşitli formüllere açık olduklarını, tahlil sürecinin devam etmesini istediklerini, bu bildirileri iletmesi için de Celal Doğan’ı Cumhurbaşkanı’na gönderdiklerini, fakat kendilerine kapının kapandığını söyledi. Bu tez gerçek mu?

Sayın Celal Doğan’ın Cumhurbaşkanı’yla yaptığı görüşmeden hiçbir haberim yok. Ben yasal olarak üstlendiğim hükümeti kurma misyonunu yerine getirmek üzere yasal ve açık bir halde, hiçbir bilinmeyen, ikinci kanal kullanmadan CHP ve MHP ile koalisyon kurmak için görüşmeler yaptım. Koalisyon kurmama kararımız MKYK’da aldığımız bir karar olmasına karşın HDP ile de meclisteki bir siyasi parti olarak görüşme yaptım.

MH: Sedat Peker’in savları karşısında “Benim dönemimde bu yapıların aktivitesi yoktu” dediniz. Fakat Peker’in kamuoyu önünde görünür olduğu periyot sizin döneminize de denk geliyor. Peker’in kamuoyu önündeki faal imajına müdahale etme gereksinimi duydunuz mu? Ayrıyeten Peker’in o periyot hiç, birtakım siyasetçilerle para yahut öbür türlü bağlara girdiğine dair argümanlar kulağınıza geldi mi?

Başbakanlık dönemimde Sedat Peker’le ilgili benim yahut benim üzerimden rastgele bir resmi kanalın rastgele bir bağlantısı, toleransı, müsamahası olmamıştır. Cezaevinden çıkmış, cezasını çekmiş birinden bahsediyoruz. O yahut bu görüş, fikir beyan edebilir, toplantı yapabilir. Ben bunu yasal göstermek için söylemiyorum. O periyot, partiyle bağlı olmayan diğer yapılar partiyi desteklemek için kimi taleplerle geldiğinde de AK Parti’nin konseylerinde, açık ve net bir biçimde tutum aldım, bu mevzuda genelge de yayımladım.

MH: O yapılar nelerdi?

O ortada çıkmış olan, kendilerine ocak diyen yahut öteki isimlerle çıkmış olan birçok yapı vardı. Birçok lokal öge da vardı. Yasal dernekler. Ancak içlerine öbür ögelerin da girebileceğini düşündüğümüz için bu mevzular gündeme geldiğinde açık ve net tutum aldığımı herkes bilir.

MH: Sedat Peker’in örgütlenmesi üzerinden bir talep geldi mi?

Hayır. O sırada iktidara yakın görünen birçok dernek çıktı lakin genel lider olduğum hiyerarşide denetim edebileceğim teşkilat yapısı dışındaki bir yapının bizi temsilen iş yapmasına da katiyen müsaade vermedim.

MH: Lakin Peker’le ilgili o periyot, iktidar partisi lehine ve partinin de bilgisi dahilinde bir çalışma yaptığı imgesi ortaya çıkmadı mı?

O daha sonra. Temel o açık mitinglerin birçok 2017 referandum sürecinde.

EG: Lakin 1 Kasım 2015’teki seçimler öncesi de miting yaptı.

Bizim ismimize, parti idaresinden müsaadeli ya da müsamaha gösterilmiş formuyla kelam konusu değil fakat birisi tutup fikir beyan eder, birisi dayanak beyan eder, ona “Niye takviye beyan ediyorsun?” denmez.

MH: Lakin o beyanlarda şiddet daveti da vardı, onlar da kamuoyunda çok tartışıldı.

Dediğim üzere benim dönemimde, benim bilgim dahilinde rastgele bir ilgi kelam konusu olmamıştı. Benim dışımda denetimsiz şeyler olmuşsa…Parti bütünüyle denetimimde olsaydı aslında Başbakanlığı bırakmazdım değil mi?

MH: Yani sizin denetiminiz dışında olmuş olabilir mi?

Olabilir. Ben bilemem ki. Aslında o periyot Genel Lider Yardımcısı olan İçişleri Bakanı bile benim denetimim dışında imza topladıklarını tabir ediyor. Artık ben nasıl bütün o şeye kefil olabilirim? Ben bilgim dışında olan şeylerse, ben esasen bir taraftan onlarla gayret ediyordum. O günlerde partide, benim partiyi denetim etme gayretimle bu denetimi engellemeye çalışanlar ortasında bir uğraş yürüyordu. “O gayret esnasında şu yahut bu yapı o denli yahut bu türlü kullanılmıştır” denirse bunu onlara sormak lazım.

EG: Pekala o periyot o mitinglerden haberdar mıydınız?

Hayır. Bana, hata intikal etmiş formda gündemimize gelmedi, ben kendi mitinglerimle uğraşıyordum.

MH: Peker, siz Başbakan iken imzacı akademisyenlerle ilgili “Kanlarınızda duş alacağız” diye bitirdiği bir açıklama yaptı. Hem Başbakan hem de eski bir akademisyen olarak o periyot bu bahiste daha somut bir adım atamaz mıydınız?

Ben bu bahiste halimi söyledim. Daha somut adım siyasi ahlak maddesidir, siyasetin şeffaflığı maddesidir, yolsuzluklarla çaba maddesidir. Ben bu adımları atarken o akademisyenler bir ortaya gelip, “Başbakan haklı, gerisinde durmalıyız. Siyasi ahlak yasası çıkmalıdır” diye bir bildiri yayınladılar mı? STK’lar toplanıp “Başbakan haklı, biz rüşvetle çaba etmeliyiz yahut inşaat rantına karşı Başbakan’ın arkasındayız” diye bir açıklama yayınladılar mı?

MH: Fakat akademisyenler o vakit çok ürkmüştü, çok zorluklar yaşıyorlardı, kimisi işten atıldı, kimisi yurtdışına gitmek zorunda kaldı. Onlar için sıkıntı bir süreçti o denli değil mi?

Olur mu? Terörle uğraş konusunda hiç korkmadan yayınlayabiliyorlar. Benim de sitem etme hakkım var. Ben bu çabayı yürütürken hangi sivil toplum örgütü çıkıp da “İstanbul’un betonlaşmasına karşı imar yasası için Başbakan’ın yanındayız” dedi?

MH: Akademisyenler her mevzuda da fikir belirtmek zorunda değiller. O denli değil mi?

Değiller de şunu kastediyorum; “Somut ne adım attınız?” diyorsunuz. Ben somut adım atmaya çalıştığımda yalnız bırakıldım, engellendim. Yasalar çıksaydı, Peker’in bugün argüman ettiği, ifşa ettiği ilgilerin hiçbirisi bugün Türkiye’de kelam konusu olmazdı.

MH: Siz bu mevzuda asıl olarak parti içinde engellenmediniz mi?

Parti içine engellendim ki başbakanlığıma mal oldu. Ben bataklıkla çaba etme kararı aldım. O yolsuzlukların tümü bitecekti. Siyasi ahlak yasası çıksaydı, bir milletvekilinin gayrı yasal bir biçimde 10 bin dolar almazdı üzere bir şey yaşanamazdı, anında milletvekilliği biterdi. O ihale yasası çıkarılabilseydi, bugün gündeme gelen o marina olayı da dahil olmak üzere yöntemsiz ihalelerle, adapsız mülkiyet zamanı üzerinden yapılanların hiçbirisi de olmazdı. Bu çabayı ben yürütürken hem parti içinden engellendim hem şahsen Cumhurbaşkanı tarafından bana “Bunları çıkarırsanız vazife alacak bir ilçe lideri bulamazsınız” dendi, hem de bugün, bütün bunlardan rahatsız olan sivil toplum kuruluşları “Başbakan haklı” diye bir davette bulunmadı.

EG: O dönemki yolsuzluklarla ilgili ‘Ben susmadım, açıkladım’ tabirlerini kullandınız. Somut olarak hangi yolsuzluğu açıkladınız?

Engelledim. Önüme bir yolsuzluk belgesi geldiğinde de gerekli müdahalelerde bulundum.

EG: Bir röportajınızda ‘Açıkladım’ dediniz…

Açıkladım dediğim konu, sistemle ilgili açıkladım. İnşaat rantlarıyla ilgili ve nasıl çözüleceği mevzularını açıkladım. Dört bakan konusu da dahil olmak üzere bağlantıların şeffaf olması gerektiği konusunda adımlar attım. Kamu vazifelisi ikram alamaz diye ikram yasağı getirdim. İkram yasağı getirildi zira bir bakan bir iş adamından 750 bin Euro’luk armağan aldığı savı vardı.

EG: O periyot gördüğünüz ve devam eden, bir şey yapamadığınız bir yolsuzluk var mı?

Bilgim dahilimde olan her türlü usulsüzlüğe müdahale ettim. Birçok husus önüme geldiği anda gerekli araştırmaları yaptım, onların yürümesine müsaade vermedim. Eksikler, gözden kaçanlar olabilir fakat bu türlü bir yolsuzluk dalgası var mıydı o periyot?

MH: Siz, sizin devirden sonra mı yolsuzlukların sistematik hale geldiğini söylüyorsunuz?

Evet. Dünyada da Türkiye’de de her vakit münferit yolsuzluklar olabilir. Fakat son beş yıl içinde Türkiye’de tekil yolsuzluklar devri bitti, artık sistemik yolsuzluk var.

MH: Lakin siz vazifedeyken sistematik olarak yoktu, o denli mi?

Olağan, yoktu. Gördüğüm şeyleri engellemek için de tek tek sivrisineklerle uğraşmak yerine bataklığı kurutmak için de bütün sistemi değiştirecek önlemler almaya karar verdim. Bugün Türkiye’de otoriter bir yolsuzluk nizamı var. Benden sonrası da karadır demem lakin şu anda Türkiye’de her yerde ortaya çıkan sistemik bir yolsuzluk var. Mesela… Bir ekip mevzulardan rahatsız olduğum için Karayolları Genel Müdürü’nü vazifesinden aldım. Benim dönemimde yasa çıkmış olsaydı kamu vazifesini yürüten şahıslar o kamu vazifesini yürüttükleri alanda çıkar çatışması olan alanlarda vazife alamazdı. Birebir Karayolları Genel Müdürü ben Başbakan iken Cumhurbaşkanı Baş Danışmanı oldu, Danıştay üyesi oldu, ben ayrıldıktan çabucak sonra Kuzey Marmara Otoyolu’nun firmalarının konsorsiyumun başına geçti sonra da Ulaştırma Bakanı oldu.

EG: Lakin burada şöyle bir problem yok mu? Siz bir yolsuzluk fark edip kendisini vazifeden alıyorsunuz lakin sicili pak gözüküyor. Bir yargı sürecine gitmek gerekmiyor muydu?

Hayır yolsuzluk demiyorum. Orada bir bilgilendirme eksikliği, yapı değişikliği düşündüm. Yoksa onun üzerine gitmez miyim? Ancak şunu söylemeye çalışıyorum. Sistemik hale nasıl geliyor? Olağan koşullarda, başbakanın, cumhurbaşkanının umdesindedir vazifeden almak. Lakin o tıpkı alanda özel bölümün başına geçemez. Onun başına geçti, yetmedi bir de bu tarafa geçip Ulaştırma Bakanı oldu tekrar. Sistemik hale nasıl geldiğini göstermek için bir örnek veriyorum.

MH: Bir açıklamanızda, ‘yolsuzluklarla uğraş edeceğini fark eden kimi rant etrafları Başbakanlığınızdan rahatsız olduğu için misyondan ayrılmak zorunda kaldığınızı’ söylüyorsunuz. Bahsettiğiniz bu çevreler sermaye etrafları mi?

Bugün bu rantlardan kimlerden istifade ediyorsa onlar. Ben kalsaydım onlar asla istifade edemeyeceklerdi.

MH: Örnek vermek ister misiniz?

Mesela inşaat rantı. Artık Türkiye’deki imar rantını, Ege kıyılarında talan edilen toprakları, oraya verileni SİT alanlarına verilen imar müsaadelerini, İstanbul’da dikilen gökdelenleri düşünün. Bir de o rant etraflarının desteklediği politikler var.

EG: Bu bağlarla ilgili rastgele bir adımınız oldu mu? Bu isimleri açıklamak ister misiniz?

O isimler kendilerini açıkladılar aslında. Sayın İçişleri Bakanı “Başbakan’a karşı bir küme arkadaşla harekete geçtik” dedi. O bir küme arkadaş dediklerinden biri Berat Albayrak, biri de benden sonra Başbakan olan Sayın Binali Yıldırım’dır.

Adım atmaz mıyım? Uğraş ettim. Lakin baktım ki benimle birlikte gayret edebileceğim bir topluluk yok. Bu fotoğrafta olamazdım.

EG: Bahsettiğiniz ilgileri kamuoyu önünde ortaya seremez miydiniz?

Olaya şöyle bakacaksınız; bütün bu ihale düzensizlikleriyle gayret etmek isteyen bir Başbakan var. Maddeleri getiriyor, çerçeveyi getiriyor ve bunu engellemek isteyenler var. O gün benim karşımda olan rant etraflarıyla benim karşımda olan politikler birebir rant ilgilerinin içindeler. Benden sonra gelişen şirketlere bakın. Sedat Peker söylediği için söylemiyorum, işte Bayburt İnşaat diye bir şirketin niçin yükseldiğine bakın. Türkiye’de neden beş müteahhit firma oldu? Mesela etraf konusunda Artvin Cerrattepe’de benim verdiğim çabayı bütün çevreciler bilir. Fakat artık İşkencedere’de neler oluyor görüyorsunuz. Arife tanım gerekmez. Siz soruları daima güya o devirde Türkiye’de mutlak bir parlamenter sistem var ve yetkilerin tümü bendeymiş üzere soruyorsunuz. Ben o denli bir şey söylemedim. Denetim edebileceğim şeyleri denetim ederek sistemi dönüştürmeye çalıştım.

MH: Misyonda olduğunuz periyotta ortalarında Mustafa Şentop’un olduğu siyasetçilerin size verdikleri raporlarda Süleyman Soylu hakkında tenkitlerin olduğunu söylediniz. Bu raporlarda neler vardı?

Yok. Ben onu da neden söyledim. Süleyman Soylu çıkıp beni odaları dinlettiğim üzere bir ithamla alçakça bir iftirayla muhatap kılmamış olsaydı bunu söylemezdim. Ketumiyete riayetsizlikten değil. Alıştılar. Onlar Davutoğlu hakkında her şeyi söyleyecekler Davutoğlu susacak. Bundan sonra bir söyleyen iki yanıtını alır.

EG: Sayın Şentop’la şu an hâlâ irtibat halinde misiniz?

Hayır. Bir hasımlık ya da o denli bir şey de yok benim açımdan. Lakin şu anda devlet kademesinden bulunanların, geçmişte benimle akademik hayatta ya da siyasi hayatta sayın Başbakanım ya da hocam diye hitap edenlerin değerli bir kısmı, bulundukları makamın getirdiği çekinceler hasebiyle rastgele bir temas kurmaya, bunu Sayın Şentop için demiyorum yalnızca, genel olarak da, temas kurmamaya itina gösterirler, temas kurmaktan çekinirler.

MH: Siz, var olduğu tez edilen Pelikan yapılanmasından bahsederken ilgili bakanlıkların bu cins paralel yapılara karşı inceleme başlatması gerektiğini söylüyorsunuz. Pekala siz Başbakan iken neden bunu yapmadınız? Şayet bunun varlığından sonra haberdar olduysanız neden olayı yargıya taşımadınız?

Pelikan ismi esasen benim ayrıldığım son günde ortaya çıkan bir şey. O günlerde ben bunu, bir siyasi uğraş olarak benim karşımda örgütlenen bir yapı olarak gördüm.

MH: Sonrasında yargıya gitmeyi hiç düşünmediniz? Paralel devlet yapılanması çok önemli bir tez.

Hangi yargı? Hangi yargısal süreç?

MH: Yani yargıya güvenmediğiniz için mi gitmediniz?

Türkiye’deki yargı süreçlerine inanç duyabiliyor musunuz? Bu küme Başbakan’ı devirdik kanısıyla bu kere kendileri Başbakan’a bile bunu yaptılarsa herkese her şeyi yapabilirler biçiminde bir kaygı iklimi oluşturdular. Ve Türkiye’ye sirayet etti bu. Benimle ilgisi olsun olmasın… Mesela Adalet Bakanı Abdulhamit Gül de bu yapıdan şikâyet ediyor.

EG: AKİT TV röportajınızda, Başbakan olduğunuz yıllara dair cevabını bulmamış bir soru var. 2015 Yüksek Askeri Şurası’na (YAŞ) giderken MİT Müsteşarı Hakan Fidan’ın size bir liste sunduğunu, listede Mehmet Dişli’nin de yer aldığını, bu listedekilerin emekli edilmesine karar verildiğini lakin bu kanaatin sizin dışınızda bir sebeple değiştiğini söylediniz. Birkaç gün sonra gazeteci Hürmet Öztürk MİT’ten gelen 23 Haziran 2015 tarihli o bilgi notunu köşesinde paylaştı. Burada 148 isim var, “Paralel Devlet Yapılanması mensubu olduğuna dair savların olduğu tarafında bilgi mevcuttur” diyor. Lakin bu isimlerden bir kısmı terfi alıyor ve 2015 YAŞ’ta terfi edilen 46 albaydan 29’unun 15 Temmuz’da rol oynadığı tespit ediliyor. O bilgi notu hakikat muydu? O liste elinize ulaştığında neden dikkate alınmadı?

Ben bir Askeri Şura’ya katıldım. Genelkurmay’dan gelen listeyle hareket ediyorsunuz. Kriter olan şuydu: Gelen listede bu örgütle irtibatlı olan en kıymetli isimlerin terfi etmemesi yahut emekliye ayrılmasını temin etmek. Bu biçimde gelen bilgileri değerlendirdik. Bu hususta herkes şahittir, hiçbir taviz vermeden motamot emekliye sevk etmek için elimden gelen çabayı gösterdim. Mehmet Dişli de bunların içindeydi.

Fakat daha sonra nihayet Cumhurbaşkanı, Genelkurmay Lideri’yle daima birlikte yapılan değerlendirmede son anda Mehmet Dişli’nin kalmasına karar verildi. Benim elimde bütün yetki olsaydı onu da emekliye sevk ederdik. Fakat Genelkurmay’dan gelen tavsiye, Cumhurbaşkanı’nın değerlendirmesi hepsi bir ortaya geliyor, bir sonuç hasıl oluyor.

O periyotta bir taraftan da terörle çaba yürütüyorsunuz. Ordunun da temel omurgasının zedelenmeden bu terörle çabanın yürütülmesi gerekiyor. Ve ben o devirde mecliste çoğunluğu olmayan bir hükümetin başındayım.

Orduyu zaafa uğratmamasını göze alarak bir kısmı bilinen isimleri 2015’te, bir kısmını de 2016’da tasfiye etme üzere bir yol benimsemiştik. 2016’da Başbakan olarak devam etmiş olsam bu süreç devam edecekti, hem tasfiye hem de temizleme sürecekti.

EG: Sayın Cumhurbaşkanı ile Genelkurmay’ın takdiriyle bu listedekiler terfi ettirilmiş diye anlıyorum.

Listelerin hepsi demiyorum. Dişli olayını spesifik olarak sorduğunuz için söyledim. Sayısal olarak onları teyit etmek mümkün değil. Bize aktarılan bilgileri değerlendirdik ve gerekli adımları o YAŞ’ta attık. Lakin istisna olan, gerekli olduğu halde atılamayan adım olarak zikrettim bunu. Zira bana orada yöneltilen bir soruydu. Güya benim zaaf gösterdiğim üzere bir şey olduğu için bunu açıklamak zorunda kaldım.

Şu an büyükelçi olan Şaban Dişli, Sayın Cumhurbaşkanı ile ne cins bir temas gerçekleşmiştir bilemem fakat MİT Müsteşarı’nın göndermiş olduğu listedeki direkt devletin güvenliği açısından tehdit içeren isimlerin temizlenmesi için kararlı tavrı ben sergiledim.

EG: Pekala bu kararı verdiğini tabir ettiğiniz Sayın Cumhurbaşkanı ve Genelkurmay bu MİT’ten gelen listeyi görmüş müydü? Buna karşın mi bu karar alındı?

Herkes gördü. Ben bir tek şahısla ilgili bu soru bana yöneltildiği için söyledim, yoksa zikretmezdim. Başka isimler de değerlendirildi, üzerinde daima birlikte yaptığımız devlet değerlendirmeleri. Onun ayrıntısına girmem hakikat da olmaz.

EG: Netleştirmek için soruyorum. Listede olduğu halde terfi ettirilen tek isim Mehmet Dişli değildi, değil mi?

O isimler nihayetinde kimileri orada net sözler kullanılmayan, o ilginin mahiyeti, bir kumpas olabilir. Bunların hepsi farklı kategoriler. O liste bunların hepsi zati bilinmiş olsa bütün hepsinin tasfiye edilmesi gerekir. Kimsenin elinde, MİT de dahil, bunların hepsi örgütlü yapının içinde olduğu delillenmiş şeyler olmayabiliyor. Kuşku, güçlü kuşku ya da kesin bilgi oluyor, hepsi farklı şeyler. Bir taraftan da TSK’nın misyonunu ifa etmesi lazım.

EG: Biden-Erdoğan görüşmesinde, Sayın Erdoğan, öncesinde 1915 olaylarıyla ilgili Biden’ın “soykırım“ tabiri kullanmasını gündeme getireceğini söylemişti. Görüşme sonrası ise “Hamdolsun gündeme gelmedi” dedi. Siz bunu eleştiren bir tweet paylaştınız. Sizce ABD ile yaşanan bu tansiyonlar karşısında nasıl bir tavır izlemek gerekiyor?

Bu, benim deneyim ettiğim tepeler ortasında Türk tarafının en dezavantajlı olduğu ve dışarı yansıdığı formuyla de Türkiye’nin prestijinin önemli formda sarsıldığı bir tepe oldu.

Biden uzun müddet Türkiye tarafıyla irtibat kurmadı, bence bu ruhsal bir hareketti. Sonra 24 Nisan’dan bir günce “soykırım” tabirini kullanacağını bildirmek için aradı. Kapsamlı bir istişare için değil. Sayın Erdoğan bunu sineye çekti. Haziran ayında yüz yüze bir görüşme pahasına… Sayın Erdoğan, Biden’ın nezdinde caydırıcılığını yitirmiş halde masaya oturdu.

Toplantı sonrasında ise prompter dışına çıkılıp da bir soruyla karşılaşıldığında Türk tarihinin tahminen de en anlamsız ve en onur kırıcı yanıtı verildi: “Hamdolsun bu husus gündeme gelmedi.” Bu çok vahim bir kusur. Bilinçaltını yansıtması bakımından daha da vahim.

MH: Hükümetin Mısır’la bağlantıları olağanlaşma adımını nasıl yorumluyorsunuz?

Mısır ve Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de ortak çıkarları var, bu çıkarların korunması için kesinlikle temas içinde olunması gerekir. Öbür taraftan darbeye karşı ilkesel tavır almak mecburiydi. Sıkıntı ilgileri gerçek vakitte gerçek psikolojide kurmak. Şu an eleştirdiğim şu; Türkiye çok istekli davrandı. Çok istekli ve edilgen bir tavırla gidildiğinde Mısır “Bize geldiler” diyor. Mısır’la görüşülmeli lakin Türkiye’yi rencide edecek bir tavra müsaade verilmemeli.

MH: Birebir olağanlaşmayı Suriye ile neden savunmuyorsunuz? İki ülkeye de insan hakları sicilleri üzerinden tenkit yöneltiyorsunuz. Türkiye’nin Suriye ile de ortak çıkarı yok mu?

İkisini karşılaştırmak mümkün değil. Mısır baskıcı bir rejim. Fakat Suriye’de kendi kentlerine karşı varil bombaları kullanıldı, hava bombardımanı yapıldı. Kimyasal silah kullandı.

MH: Lakin 10 yıldır süren iç savaş sonrası o idare hâlâ orada.

Orada olması haklı olduğunu göstermez. Bir de şu an ülkeyi denetim etme kapasitesi son derece kısıtlı. Mısır’da rastgele bir karar aldığında her yerde bu karar geçerli. Ancak Suriye’de karar aldığınızda İdlib’de, Haseke’de, Rakka’da, Dera’da geçerli olmuyor. Şam’da oturuyor lakin Şam’ı bile efektif olarak denetim ettiği tartışılır. Mesela sonlarımızı birlikte şöyle denetim edelim desek, Suriye’nin kuzeyinde rejimin elinde bir tane hudut kapısı var. Muhatabınız bunu denetim edebilme kabiliyetine sahip değil.

MH: Yani sizce Suriye ile olağanlaşma için Esad idaresinin oradan gitmesini mi beklemek gerekiyor?

Suriye ile olağanlaşma ne vakit olur? Suriyeli tüm tarafların geçiş süreci üzerinde ittifak edip Suriye’nin olağanlaşması konusunda karar verdikten sonra fakat uygulanır.

Mültecilerin, “Benim ülkeme barış geldi, ben artık dönebilirim, öldürülme ya da mahpusa atılma riski taşımadan ülkeme dönebilirim” dedikleri bir idare oluşursa Türkiye’nin olağanlaşması efektif olur.

MH: DEVA Partisi başkanı Ali Babacan, “Eğer geçmişle ilgili özeleştiri yapmak gerekirse, konuşmadığım mevzularla ilgili ‘Keşke konuşsaydım’ diyorum” açıklamasını yaptı. Sizin de geçmişle ilgili “Keşke konuşsaydım” dediğiniz bahisler var mı?

Ben konuşulması gereken şeyleri konuştuğumu düşünüyorum. Hiç susmadım. Devleti ve milleti ezaya sokacak hiçbir şey de konuşmadım. Mesela Rus uçağında sustum. İki hatta üç sene karşılık vermedim zira o sırada Türkiye, Rusya ile bağlarını düzeltiyordu. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’yle ilgili de “Burada çok önemli tehlikeler seziyorum” diye açıklamam var.

MH: 2017’deki referandumda ‘Evet’ oyu daveti yapmadınız. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne karşıysanız, kampanya sırasında buna çok daha net olarak karşı çıkamaz mıydınız?

Hayır. O anda hala AK Parti milletvekiliydim. O anda AK Parti’den ayrılmam gerekirdi. Ben ikili oynamam. Ve 15 Temmuz’un üzerinden 6 ay geçmiş. Benim bir suçluluk hissim asla yok. Konuşmak gerektiğinde konuştum. Kendi vicdanım o kadar rahat ki.

Kaynak: T24