Marmara’da tsunami hazırlığı: Birinci müşahede istasyonu açıldı

Marmara zelzele ve tsunami riskini tespit edebilmek için İstanbul’daki birinci Müşahede istasyonu, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Zelzele Araştırma Enstitüsü ile Büyükçekmece Belediyesi iş birliğiyle Büyükçekmece Marina Yat Limanı’nda kuruldu.

Pazartesi günü yapılan açılışta konuşan Kandilli Rasathanesi Müdürü Prof. Dr. Haluk Özener, yakın vakitte istasyonun farklı sensörlerle zenginleştirileceğini söyledi.

Marmara’da büyük bir zelzele ve bununla birlikte tsunami tartışmaları uzun müddettir devam ediyor. Bu nedenle Kandilli Rasathanesi’nin kurduğu istasyon büyük değer taşıyor. Prof. Dr. Özener, Anadolu yakasında Tuzla’da ve Tekirdağ-Kumbağ’da da birer müşahede istasyonu kurduklarını kaydetti.

Pekala, tsunamiyi tespit etmek tesirlerini azaltmada tek başına kâfi olacak mı? DW Türkçe’ye konuşan sarsıntı uzmanları, kurulan istasyonun değerli olduğunu lakin tek başına kâfi olmayacağını, hem yöneticilerin hem de vatandaşların sorumluluk alması gerektiğini söylüyor.

MARMARA’DA TSUNAMİ RİSKİ VAR MI?

Zelzele uzmanları, Marmara bölgesi için uzun vakittir 7 ve üzeri büyüklükte bir zelzele olabileceğini vurguluyor. Bu da beraberinde “İstanbul’da tsunami olur mu?” sorusunu akıllara getiriyor.

Uzmanlar, Marmara’da zelzele ya da deniz içerisinde derinliği bin 100 metre civarındaki çukurlarda oluşabilecek heyelanlar nedeniyle tsunami riskinin olduğunu belirtiyor.

Kocaeli Üniversitesi’nden zelzele uzmanı Prof. Dr. Şerif Barış, “çukurların etrafında biriken kum, çakıl üzere materyallerin zelzele nedeniyle heyelan oluşturması durumunda tsunaminin olabileceğini” söz etti.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Sarsıntı ve Taban İnceleme Müdürlüğü tarafından hazırlatılan “İstanbul İli Marmara Kıyıları Tsunami Modelleme, Hasar Görebilirlik ve Tehlike Tahlili Güncelleme Projesi Raporu” da tsunami riskinin varlığına dikkat çekiyor.

Raporda, “İstanbul için tsunaminin kıyılara gelme vakti 5-10 dakika arasında” ve “depremin merkezine bağlı olarak bu müddet 20 dakikalara kadar da çıkabilir” deniyor. İBB raporunda tsunami oluşması durumunda Marmara Denizi’nde tesirli olma mühletinin “90 ila 120 dakika” olduğu belirtiliyor.

Yıldız Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şükrü Ersoy, Marmara’da oluşabilecek bir tsunaminin kıyıdan itibaren “50-100 metre içeri girmesiyle bile kıyıda önemli hasarlar verebileceğine” dikkat çekti.

TSUNAMİ İZLEME İSTASYONU NASIL ÇALIŞACAK?

İstasyonun açılışında konuşan Prof. Dr. Özener, istasyon içinde hem sismik zelzele müşahedelerinin hem meteorolojik müşahedelerin hem de deniz düzeyi müşahedelerinin yapılabileceği bilgisini paylaştı.

Bir sonraki adımda istasyona kurulacak GPS istasyonu ile yer kabuğu hareketlerini de anlık olarak takip edeceklerini belirten Özener, istasyonun açılışının “deprem ziyanlarını azaltma konusunda yapılan çalışmalar için değerli bir adım” olduğunu söyledi.

Marmara Bölgesi’nde risk azaltma çalışmaları kapsamında kurulan istasyon, içerisindeki sensörler sayesinde, su düzeyindeki değişikliği ölçerek sarsıntı sonrası oluşabilecek bir tsunamide erken ihtar bilgisi sağlayacak. Meteorolojik ölçümlerin de yapılabileceği istasyonla bölgedeki çiftçilerin ziraî faaliyetlerine de katkı sağlanması planlanıyor.

“AFETE HAZIRLIĞIN TOPLUMSAL OLARAK YAPILMASI GEREKİR”

Türkiye’nin birçok noktasında tsunami tehlikesinin olduğuna dikkat çeken uzmanlar, vatandaşların zelzele kadar tsunami konusunda da yeteri kadar şuurlu olmadığını aktarıyor.

Hususla ilgili değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Barış, “erken ikaz sisteminin yasal yetkilileri uyarması açısından yeterli” olduğunu lakin “halka dönük farklı hareketler olması” gerektiğini söyledi.

“Kıyıdaki kentlere yalnızca zelzeleye hazırlık bilgileri değil, birebir vakitte tsunamiye hazırlık bilgileri, tsunami sırasında ve sonrasında nasıl davranmaları gerektiği konusunda eğitim verilmesi gerektiğini” vurgulayan Barış, “vatandaşların kıyılardan ‘tsunami kaçış yolları’ üzere yükseklere çıkabilecekleri yolların da belirlenmesi” gerektiğini kaydetti.

Prof. Dr. Barış, “Afete hazırlığın toplumsal olarak yapılmasının” altını çizdi; “Türkiye’de mesela şu an İstanbul’da erken ikaz sistemi var. Bursa ili için AFAD ile bir arada ben ve takımım zelzele erken ikaz sistemini kuruyoruz fakat sarsıntı tehlikesi Türkiye’nin neredeyse yüzde 90’ında birinci öncelikli. Hasebiyle bu erken ikaz sistemlerinin kesinlikle Türkiye’nin başka zelzele tehlikesi yüksek, tsunami tehlikesi yüksek vilayetlerinde de kesinlikle kurulması lazım” dedi.

“HER BÖLGENİN KENDİNE HAS ÇALIŞMASI OLMALI”

Türkiye’de yakın geçmişe bakıldığında Ekim 2020’de İzmir’in Seferihisar ilçesinde bir tsunami meydana geldi. İzmir açıklarında 6,6 büyüklüğündeki sarsıntı sonrası yaşanan tsunami felaketi, Sığacık Mahallesi’nin sular altında kalmasına neden olmuştu.

“Her bölgenin kendine has çalışmaları olması gerektiğine” vurgu yapan tsunami uzmanı Prof. Dr. Ersoy, “dalgalar birtakım yerlere beş dakika, kimi yerlere de yarım saatte gidebilir” dedi. Alınması gereken tedbirlere de değinen Ersoy, kıyılarda kaçış rotalarının belirleneceği kolay haritaların hazırlanabileceğini, tsunaminin etkileyebileceği yerlerde oturanlarla tatbikatlar yapılabileceğini, erken ihtar sistemi kapsamında sirenler ve telefonların kullanılabileceğini söyledi.

Kaynak: NTV