Türkiye: Mayıs’ta ikinci ay üst üste bütçe açığı gerçekleşti

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı Mayıs ayı bütçe datalarına nazaran; Nisan 2021’de 16,9 milyar TRY açık vermiş olan bütçe istikrarı Mayıs 2021’de 13,4 milyar TRY açık vermiştir. Bütçe geçtiğimiz yılın tıpkı periyodunda 17,3 milyar TRY açık vermişti. Aylık Bütçe Gerçekleşmeleri Raporu’nda belirtildiği üzere, Mayıs 2020’de 7,6 milyar TRY olan faiz dışı açık, Mayıs 2021’de 575 milyon TRY faiz dışı fazla olmuştur. Bütçe gelirleri Mayıs 2020 – Mayıs 2021 ortasında %53,5 oranında artarak 104,6 milyar TRY olurken, bütçe masrafları ise birebir devirde %38 artarak 117,9 milyar TRY olmuştur. Emsal devirde vergi gelirleri, %66,9 artmış ve 92,3 milyar TRY olmuştur. Hükümetin Covid-19 olaylarında artış nedeniyle geçtiğimiz ay karantina uygulamasına karşın, yılbaşından bu yana güçlenmekte olan ekonomik aktivite, vergi gelirlerinin armasında tesirli olmuştur. Faiz hariç bütçe sarfiyatları ise %37,2 oranında artarak 104 milyar TRY olarak gerçekleşmiştir. Faiz ödemeleri harcamaları tıpkı devirde %44,3 artarak 13,9 milyar TRY’ye yükseldi. Borçlanma maliyetleri yüksek enflasyona bağlı olarak bir evvelki yıla nazaran daha yüksek kaldı.

Mayıs 2020-21 devirleri mukayeseli bütçe sarfiyatları ve vergi gelirleri… Kaynak: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Bloomberg

2021 kümülatif bilgilerine baktığımızda ise; Ocak – Mayıs devrinde bütçenin 7,5 milyar TRY açık verdiği görülmüştür. Geçen yılın 5 aylık periyodunda 90,1 milyar TRY açık vermiş olan bütçenin geçen yıla nazaran daha olumlu bir imaj sergilediği görülmektedir. Ocak – Mayıs 2020’de 25,1 milyar TRY faiz dışı açık verilmişken, bu yıl 73,9 milyar TRY faiz dışı fazla gerçekleşmiştir. Bütçe gelirleri Ocak – Mayıs 2020 ile Ocak – Mayıs 2021 ortasında %39,4 artarak 542,5 milyar TRY olurken, bütçe masrafları ise tıpkı periyotta %14,8 artarak 550 milyar TRY olmuştur. Misal periyotta vergi gelirlerindeki artış %51 olarak gerçekleşerek 423,7 milyar TRY olmuştur. Faiz hariç bütçe masrafları ise %13,1 oranında artışla 468,5 milyar TRY olarak gerçekleşmiştir.

İktisadın birinci iki çeyrekte yüksek büyüme performansı göstermiş olmasının bütçe gelirleri açısından olumlu yansımaları kelam bahsidir. Bütçenin, geçen yıla nazaran daha yüksek vergi tahsilatı sayesinde Mayıs ayında iki ay üst üste açık vermekle birlikte, geçen yılki mali genişleme düzeyinde olmadığı görülmektedir. Geçen yıl, hem pandemi tesirlerinin hafifletilmesi için yüksek oranda devreye alınmak durumunda olan takviyeler, hem de ekonomik aktivitenin sonlu kalması ve salgın şartlarının gelir düzeyini etkilemesiyle bütçe açığı artmıştı. Bilhassa salgın şartları KDV ve ÖTV gelirlerini olumsuz etkilemişti. İktisatta talebin tekrar canlanması ile bir arada ilgili kalemlerde artış görülmekle birlikte, akaryakıt fiyatlarındaki artış eşel taşınabilir sistemi kapsamında ÖTV’den karşılandığı için belirli oranda vergi geliri kaybı da kelam hususudur. Öte yandan, vergi gelirlerinde bir yıl ötelenen pahalı konut vergisinin de tahsilatının bu yıl (ilk taksit Mart, ikinci taksit Ağustos) devreye girdiği görülmektedir. Geçen yıl yapılan borç yapılandırmalarının tahsilat tesiri de devreye girdiğinden, bütçe gelirleri olumlu etkilenmektedir. Vergi gelirlerini olumlu etkileyecek olan bir diğer etmen de, kurumlar vergisi oranının 2021 için %25, 2022 için %23 olarak uygulanacak olmasıdır.

Hazine finansmanı açısından bütçe performansının geçen yıla nazaran güzelleşmesi olumlu. Pandemi şartları devam etmekte ve iktisada verilen dayanakların sürdürülmesi talebi yinelenmektedir. Bu nedenle, bütçe performansı açısından, mali genişleme tesiri hala görme ihtimalimiz eskiye nazaran daha az olsa da var. Lakin aşılama tabana yayılıyor ve bu salgın tesirini kırdığında ekonomik aktivite daha uygun düzeylerde gerçekleşecektir. Son iki çeyrekteki büyüme performansı belirleyici, hala aşağı ve üst riskler istikrarlı görünüyor. Faizler hala yüksek, münasebetiyle yurtdışı borçlanmalarda faiz ödemeleri artış eğiliminde olmayı sürdürecektir. Hazine, biraz da döviz cinsi borçlanmayı azaltmak maksadıyla şimdiki borçlanma stratejisinde iç borçlanmaya daha fazla tartı vermeyi istemektedir.

Kaynak Tera Yatırım
Hibya Haber Ajansı

Kaynak: Hibya Haber Ajansı